İdeologiya.az Facebook-da

Zəhmət olmasa 7 saniyə gözləyin... Bağla
MEDİAMIZDA İLK: Xruşşovun zəngi, qazaxlı əfsanə, sirli gündəlik… – SƏBUHİ MƏMMƏDLİ YAZIR |


Son dəqiqə

SOSİAL > MEDİAMIZDA İLK: Xruşşovun zəngi, qazaxlı əfsanə, sirli gündəlik… – SƏBUHİ MƏMMƏDLİ YAZIR

MEDİAMIZDA İLK: Xruşşovun zəngi, qazaxlı əfsanə, sirli gündəlik… – SƏBUHİ MƏMMƏDLİ YAZIR
Tarix : 14 Avqust 2014 23:15

“O, bir əfsanə idi…”, amma daşqalaq edib kənddən qovacaqdılar 

 

(Bu yazı Avropa Azərbaycan Cəmiyyətinin dəstəyi ilə hazırlanıb)

 

İKİNCİ YAZI

 

…İtalyan olsalar da, alman dəqiqliyi ilə, düz saat 18-də “Çervo” otelinin qarşısındaydılar. Ər-arvad Ravelliləri deyrəm. Mərkəzi Milan olan Lomabardiya vilayətinin Partizan Hərəkatı Tarixi Assosiasiyasının görəvliləridilər. Xanım Ornella Ravelli qurumun vitse-prezidentidir həm də.

 

- Siz azərbaycanlı partizanlarla maraqlanırsız. Amma bilirsiniz, bizim kataloqlara onlar azərbaycanlı kimi salınmayıb. Onlar hamısı sovet əsgəri kimi qeydə alınıb. Arxivdə də belədir. Əlbəttə, sizi başa düşürəm. Amma bizi də başa düşməyə çalışın. Əgər siz Lombardiyada vuruşmuş azərbaycanlı partizanın adını və ya ləqəbini desəz, biz araşdıra bilərik. Başqa cür mümkün deyil.

 

Təbii ki haqlıydı. Əlac ümumi söhbətə, məsələn İtaliyanın bu şimal vilayətində baş vermiş partizan hərəkatından danışmağa qalırdı.

 

Bu vaxt Ornellanın həyat yoldaşı Rozario dillənir.

 

- Sizin haqqında məlumatlı olduğunuz partizanlar varmı? Biz onun haqda əlimizdə olan mümkün məlumatları, sənədləri sizlə bölüşə bilərik.

 

Kim olacaqdı ki? Amma yox, bəlkə “Serafino”? Bu adam haqda bir film də vardı, sovet vaxtı baxmışdım. Elə ağlıma ilk gələn də o oldu – “Serafino” ləqəbli Tahir İsayev.

 

- Bəlkə “Serafino” haqda eşitmisiniz?

 

Rozario sanki dik atıldı.

 

- Oooo, o bir əfsanə.

 

Ornella aman vermir.

 

- “Serafino” qəhrəmandı. O, mənim atamın ən yaxın dostu olub. Heç biz onun əsil adıyla da maraqlanmamışıq, biz onu “Serafino” kimi tanıyırıq.

 

Nihat tez telefonla Googl-da hərlənir. Fotosunu tapır.

 

- Odur, əlbəttə odur, Heç onu unutmaqmı olar? O, “Fiama Verdi” briqadasında vuruşub. O, bir qəhrəman, cəsur bir partizan idi. Onun hesabında bilirsən nə qədər faşist var? Təsəvvür etməzsən, bəlkə də iki yüz, nə bilim üç yüz. Atamın ən yaxın dostlarından olub. Mənim atam “Fiama Verdi”də bölük komandiri olub. “Serafino” isə kəşfiyyatçı. Atam ondan çox danışıb bizə. O, Milanın fəxri vətəndaşıdır, bilirsinizmi? Hə, elədi. Bax, bu şəhərin azad olunmasında onun da böyük qəhrəmanlığı olub. Mən sabah sizə onun haqda daha geniş məlumat verərəm. Arxivə baxmalıyam. Bəlkə söhbəti elə sabah davam etdirək. Həm əlimizdə çoxlu məlumat olar, həm də mən sizlərə sovet partizanlarının mümkün siyahısını verərəm. Onların arasından azərbaycanlıları tapmaq isə, artıq sizin işinizdir. Çünki mən soyadları ayıra bilməyəcəm.

 

 

***

 

Biz xanım Ornella ilə daha sonra yenidən görüşəcəkdik. Və bu bəstəboy, istiqanlı italyan qadın əlində uzun bir siyahı gətirəcəkdi. Və yüzlərlə adın və soyadın arasında biz…özümüzünküləri tapacaqdıq. Təxminən 40-dan sox partizanın, azərbaycanlı partizanın adıyla rastlaşacaqdıq. Musa Məmmədov, Mirzə Şahverdiyev, Ənvər Abbaszadə, Atamoğlan Ağayev, Məmməd Xəlilov, Məmməd Bağırov…Bütün bunlar hələ iki gün sonra olacaqdı. İndilikdə isə diqqətinizi bir gündəliyə cəlb etmək istərdim.

 

Daha doğrusu bir partizanın gündəliyinə.

 

“Mən gizli  antifaşist komsomol təşkilatının üzvü idim. Almanlar bundan şübhəyə düşmüş və bizi möhkəm nəzarətdə saxlayırdılar. Bir neçə nəfərimizi, bizi işə aparan zaman qaçanda tutdular və olmazın işgəncələr verib “karserə” saldılar. Həmin günü yaxşı yadımdadır, həmyerlim Zaqatala şəhərinin Tala kəndindən Balaş adlı əsiri almanlar gözümüzün qarşısında sıradan çıxarıb güllələmişdilər. Ya gözüm görə-görə bu məşəqqətləri son anıma kimi dözməli, ya da qaçıb xilas olmalı idim. Və qaçdım”.

 

Mən bu gündəliyin sahibi barədə bir azdan söhbət açacam. Amma əslən Zaqataladan, Taladan olanların DİQQƏTİNƏ:

Bu gündəlikdəki bu ada diqqət. Bəlkə hansınızınsa qohumudu, bəlkə də əmisi, ya dayısı. İtkin düşmüş bilirsiniz, ya da indiyədək xəbər tutmamısınız. Amma çox təəssüf ki gündəlikdə Balaş haqda ayrı məlumat yoxdur.

 

Bəs bu gündəlik kimindi?

 

Bu gündəlik “Aqus” ləqəbli partizanındır. Tahir İsayevə “Serafino” ləqəbi atası İsrafil kişinin adına uyğun verilmişdi. “Aqus” da bu adamın atasının adına uyğun verilmiş ləqəbdi.  Hə, yeri gəlmişkən burada bir qədər haşiyəyə çıxacam.

 

“Serafino”, yəni Tahir İsayev İtaliyada 20-dən çox orden-medala layiq görülüb. Bunların arasında Qaribaldi ulduzu”, “Antonio Qramşi”, “Banderi Kalori”  ordenləri var. Amma müharibədən qayıdan Tahiri kəndlərində,  Qazağın 1-ci Şıxlı kəndində yaxşı qarşılamırlar. Çünki əsir düşübmüş. Elə partizanlara da Avstriyadakı əsir düşərgələrinin birindən qaçandan sonra qoşulubmuş.

 

Hə, 23 yaşlı İsayevi Qazaxda az qala xalq düşməni kimi qarşılayırlar. Atası İsrafil kişi isə səhəri gün ümumiyyətlə onu qovur . Kənddən çıxarır. Kənd meydanında camaatın yanandaca hamıya bildirir: “Mənim çörəyim buna haram olsun”.

Elə camaat da az qala zavalı Tahiri daşqalaq etmək istəyir. Tahir isə heç kimə, heç nə sübut edə bilmir. Atasının da üzünə qayıtmır. İtaliyadan, qanı bahasına qazandığı orden-medalları da bir torbaya yığıb kənddən baş götürüb Rustaviyə gedir.

 

Tahir bu kənddə sonralar qayıdacaqdı. Amma bu dəfə ona daş atmağa hazırlaşanlar, “Serafino”nu gül-çiçəklə qarşılayacaqdı. Sən demə, İtaliya Kommunist Partiyasının sədri Palmiro Tolyatti SSRİ-yə gələndə Xruşşovdan birinci onu soruşacaqdı. Kremldən Azərbaycana gələn zəng isə Tahirin anadan olduğu və valideynlərinin yaşadığı Qazax rayonunu, Şıxlı kəndini ayağa qaldıracaqdı. Rayonun 1-ci katibi şəxsən Rustaviyə gedəcək, yerli maşınqayırma zavodunda fəhlə işləyən Tahiri xahiş-minnətlə Qazaxa gətirəcəkdi. Yalvaracaq, yaxaracaqdılar. Sonra isə Moskvaya yola salacaqdılar.

 

Bu haşiyəyə nahaq çıxmadıq. Əslində eyni ilə bü cür hadisə başqa bir qəhrəman, Fransa Müqavimət Hərəkatının iştirakçısı Əhmədiyyə Cəbrayılovun da başına gələcəkdi.

 

Amma yadınızdadırmı, biz bayaq gündəlikdən danışırdıq. O, gündəlikdən ki onun müəllifinin qəhrəmanlığına şahidlik edir. O adamdan ki, onun İtaliyanın Pyaçentsa, Bobio şəhərlərində göstərdiyi qəhrəmanlığa Mixaylonun özü belə həsəd aparardı.

 

Kim idi axı o?

Kim?

 

(Araşdırmaya verdiyi dəstəyə görə Avropa Azərbaycan Cəmiyyətinə təşəkkür edirik)

 

Səbuhi Məmmədli

Milan-Berqamo

 

 

(ardı var)

 

 

 

 

 

 

loading...
290 dəfə baxılıb

BƏNZƏR XƏBƏRLƏR

XƏBƏR LENTİ

Bakı-Moskva əməkdaşlığı erməniləri narahat edir - Markov
İsrail bu ölkədəki təmsilçiliklərini bağladı
Benzinlə bağlı daha bir - Yenilik
Federasiya Şurası Putinə müraciət edəcək: Həyasız qərar
Sosial müavinət alanların sayı açıqlandı
Dünya casusluq sistemlərindən imtina etməlidir - Rusiya
Güzəştli mənzil gözləyənlərə - Şad xəbər
Ərdoğan bizimlə qumar oynayır - Almaniya
Sabahın hava proqnozu: Külək əsəcək, şimşək çaxacaq
ABŞ 13 milyardlıq gəmisini təqdim etdi - Foto
Olimpiya çempionu akulaya uduzdu - Video
Britaniyadan kürdlərə zərbə: Müstəqilliyə qarşıyıq
Bələdiyyənin 108 ağacını kəsən Qax sakini barəsində cinayət işi başlanıb
Məşhur terror təşkilatının lideri öldü
Rusiya ilə yeni savaş başlayır – Payız çox çətin olacaq
Ermənilər cəbhədə təxribat törətdi
Tehran axundu 29 il əvvəlki kütləvi edamlarını dəstəklədi - Şok
Çin Suriyanı ələ keçirir – Milyardlar
Sabahın hava proqnozu: Yağış yağacaq
Neymar
Ya Əli, ya Vəli... - Ərdoğan
Dünyanın ən isti bölgəsi... - Qonşu ölkə
Rusiyadan Ukraynanın hərbi prokuroru barədə - Həbs
Boksçularımız Dağıstanda 3 medal qazandı
Sevilən qadınların 6 vacib - Xüsusiyyəti
İtaliya AB-nin tələblərini qəbul etmədi
Ağ Evin gündəliydə
23 İyul - Günün qoroskopu
İsrail son qərarını verdi: Geri çəkilir
Şimali Koreya nüvə gücləri klubuna girir - ABŞ
Dönetsk böhranı müzakirədə: 4 lider danışıqlara başlayır
Cüdoçumuz Minskdə erməni rəqibinə qalib gəldi
Türkiyənin Ukrayna ilə bağlı hərbi planı... - 15 milyon sözü
ABŞ-dan anti-Rusiya sanksiyaları ilə bağlı - Yeni qanun
Almaniya və Türkiyə arasında kritik görüş - Gərginlik
Pentaqon: ABŞ-ın imperatorluğu çökür
Ərəb şeyxindən 222 milyon avroluq təklif
Suriyada xaos hökm sürür – Kəşfiyyat
Mikser:
Bakıda
PKK-nın “beyni” məhv edildi
Tramp Rusiyanı yenidən imperiya edir - Klepper
Misirdən ərəblərə xəyanət: İsrail Qüdsə görə qınanmadı
Rusiya bizi işğal edir – Gürcüstandan çağırış
Ev verilən jurnalistlərin adları açıqlanıb (SİYAHI)
Beynəlxalq Antikorrupsiya Akademiyası ilə əməkdaşlıq uğurla davam etdirilir
İstirahət günü hava necə olacaq?
Qanunsuz ağac kəsən şirkətlə bağlı – Açıqlama
Netanyahu Ərəb əmiri ilə niyə görüşüb? – Səbəb
Baş Prokurorluq jurnalistləri təbrik etdi
Azərbaycan milli mətbuatının 142-ci ildönümüdür
Azərbaycanda havanın sərinləşəcəyi tarix açıqlandı
Feminizmin məqsədi... - Putin
Mərakeş mediası Azərbaycanın ənənələrindən yazdı
Nüfuzlu amerikalı diplomat Ermənistana müharibə elan etdi
Almaniyadan şok: Türkiyə düşmənimizdir
Lukaşenko-Poroşenko görüşü: Huşsuz sədr və lüt qadın – Video
SHXÇDX-də Azərbaycan milli mətbuatının 142-ci ildönümü qeyd olunub
Məmmədyarov Macarıstan səfiri ilə görüşdü - Foto
Obama qələbəsini bizə borcludur – Rusiya
Yıldırımdan Almaniyaya mesaj: Həll edə bilərik
Moldovadan Rusiyaya qarşı sərt addım: Ordu çıxsın!
AMEA NaxçıvanBölməsi 2017-ci ilin birinci yarısında mühüm naliyyətlər əldə edib
ABŞ vətəndaşlarına bu ölkəyə getməyi qadağan edəcək
Sabahın hava proqnozu açıqlandı
Bu, rusların tarixi səhvidir - Kravçuk
10 milyon manatdan çox kredit vəsaitlərini mənimsəyən şirkət rəhbəri həbs edildi
Bu, ABŞ-ın xeyrinə olmayacaq - Maliki
Tramp Türkiyədəki səfirini dəyişdirir
İsrail Suriyanın səssiz işğalına başladı
Mərakeşdə keçirilən Beynəlxalq Statistika İnstitutunun 61-ci dünya statistika konqresi  başa çatıb
Baş Prokuror Zakir Qaralov Gədəbəy rayonunda vətəndaşları qəbul edəcək
21 İyul - Günün qoroskopu
Macarıstanda ruslara qadağa...
Tereza Meyin populyarlıq reytinqi aşağı endi
Kral oğlunun həbs olunması barədə fərman verdi
Ədalət Şükürovun yeni malikanəsi - Foto
ABŞ açıqladı: Rakkanın 30 faizi işğaldan azad edildi
Körfəz ölkələri: Qətər ciddi addım atmır
Kəndimizin son günü (70-ci yazı)
İstanbula giriş və çıxışlar nəzarətə alındı
ABŞ: “Dünyadakı teraktların sayı azalıb”
Donbas savaşı qızışır: Ukrayna ordusu itkilər verdi
Elmar Məmmədyarov Tacikistan səfiri ilə görüşdü - Foto
Siz jurnalistlər bunu yaxşı bilirsiniz - Prezident
Türkiyə Mosulun bərpasına kömək etməyə hazırdır
Atambayev türk birliyinə qarşı: “Bir-birimizə bənzəmirik”
Azərbaycanlı boksçu ermənini məğlub edib kubok aldı - Foto
Küveyt 15 İran diplomatını ölkədən qovdu – Təcili
Bu gün ölən məşhurun - Şok vəsiyyəti
Rusiya silah ixracını artırır – Hesabat
Kiyev BMT-ni ittiham etdi
Prezident İlham Əliyevdən yeni təyinat – Sərəncam
Rəşid Səfərov: Peşəkar, ləyaqətli, qayğıkeş, ədalətli, bacarıqlı təşkilatçı, etimadı, etibarı hər zaman doğruldan uğurlu kadr
“Axtarışlar” jurnalının ikinci nömrəsi işıq üzü görüb
Rusiyanın yaratdığı dövlətə ABŞ-dan cavab
    Təsisçi və Baş redaktor:
    TEYLOR FƏTİŞOĞLU

    Telefon:
    050 288 89 09

    Bakı, Mətbuat prospekti 529-cu məhəllə .
    Azərbaycan nəşriyyatı 9-cu mərtəbə.

    Email: ideologiya.az@gmail.com