İdeologiya.az Facebook-da

Zəhmət olmasa 7 saniyə gözləyin... Bağla
MEDİAMIZDA İLK: Xruşşovun zəngi, qazaxlı əfsanə, sirli gündəlik… – SƏBUHİ MƏMMƏDLİ YAZIR |


Son dəqiqə

SOSİAL > MEDİAMIZDA İLK: Xruşşovun zəngi, qazaxlı əfsanə, sirli gündəlik… – SƏBUHİ MƏMMƏDLİ YAZIR

MEDİAMIZDA İLK: Xruşşovun zəngi, qazaxlı əfsanə, sirli gündəlik… – SƏBUHİ MƏMMƏDLİ YAZIR
Tarix : 14 Avqust 2014 23:15

“O, bir əfsanə idi…”, amma daşqalaq edib kənddən qovacaqdılar 

 

(Bu yazı Avropa Azərbaycan Cəmiyyətinin dəstəyi ilə hazırlanıb)

 

İKİNCİ YAZI

 

…İtalyan olsalar da, alman dəqiqliyi ilə, düz saat 18-də “Çervo” otelinin qarşısındaydılar. Ər-arvad Ravelliləri deyrəm. Mərkəzi Milan olan Lomabardiya vilayətinin Partizan Hərəkatı Tarixi Assosiasiyasının görəvliləridilər. Xanım Ornella Ravelli qurumun vitse-prezidentidir həm də.

 

- Siz azərbaycanlı partizanlarla maraqlanırsız. Amma bilirsiniz, bizim kataloqlara onlar azərbaycanlı kimi salınmayıb. Onlar hamısı sovet əsgəri kimi qeydə alınıb. Arxivdə də belədir. Əlbəttə, sizi başa düşürəm. Amma bizi də başa düşməyə çalışın. Əgər siz Lombardiyada vuruşmuş azərbaycanlı partizanın adını və ya ləqəbini desəz, biz araşdıra bilərik. Başqa cür mümkün deyil.

 

Təbii ki haqlıydı. Əlac ümumi söhbətə, məsələn İtaliyanın bu şimal vilayətində baş vermiş partizan hərəkatından danışmağa qalırdı.

 

Bu vaxt Ornellanın həyat yoldaşı Rozario dillənir.

 

- Sizin haqqında məlumatlı olduğunuz partizanlar varmı? Biz onun haqda əlimizdə olan mümkün məlumatları, sənədləri sizlə bölüşə bilərik.

 

Kim olacaqdı ki? Amma yox, bəlkə “Serafino”? Bu adam haqda bir film də vardı, sovet vaxtı baxmışdım. Elə ağlıma ilk gələn də o oldu – “Serafino” ləqəbli Tahir İsayev.

 

- Bəlkə “Serafino” haqda eşitmisiniz?

 

Rozario sanki dik atıldı.

 

- Oooo, o bir əfsanə.

 

Ornella aman vermir.

 

- “Serafino” qəhrəmandı. O, mənim atamın ən yaxın dostu olub. Heç biz onun əsil adıyla da maraqlanmamışıq, biz onu “Serafino” kimi tanıyırıq.

 

Nihat tez telefonla Googl-da hərlənir. Fotosunu tapır.

 

- Odur, əlbəttə odur, Heç onu unutmaqmı olar? O, “Fiama Verdi” briqadasında vuruşub. O, bir qəhrəman, cəsur bir partizan idi. Onun hesabında bilirsən nə qədər faşist var? Təsəvvür etməzsən, bəlkə də iki yüz, nə bilim üç yüz. Atamın ən yaxın dostlarından olub. Mənim atam “Fiama Verdi”də bölük komandiri olub. “Serafino” isə kəşfiyyatçı. Atam ondan çox danışıb bizə. O, Milanın fəxri vətəndaşıdır, bilirsinizmi? Hə, elədi. Bax, bu şəhərin azad olunmasında onun da böyük qəhrəmanlığı olub. Mən sabah sizə onun haqda daha geniş məlumat verərəm. Arxivə baxmalıyam. Bəlkə söhbəti elə sabah davam etdirək. Həm əlimizdə çoxlu məlumat olar, həm də mən sizlərə sovet partizanlarının mümkün siyahısını verərəm. Onların arasından azərbaycanlıları tapmaq isə, artıq sizin işinizdir. Çünki mən soyadları ayıra bilməyəcəm.

 

 

***

 

Biz xanım Ornella ilə daha sonra yenidən görüşəcəkdik. Və bu bəstəboy, istiqanlı italyan qadın əlində uzun bir siyahı gətirəcəkdi. Və yüzlərlə adın və soyadın arasında biz…özümüzünküləri tapacaqdıq. Təxminən 40-dan sox partizanın, azərbaycanlı partizanın adıyla rastlaşacaqdıq. Musa Məmmədov, Mirzə Şahverdiyev, Ənvər Abbaszadə, Atamoğlan Ağayev, Məmməd Xəlilov, Məmməd Bağırov…Bütün bunlar hələ iki gün sonra olacaqdı. İndilikdə isə diqqətinizi bir gündəliyə cəlb etmək istərdim.

 

Daha doğrusu bir partizanın gündəliyinə.

 

“Mən gizli  antifaşist komsomol təşkilatının üzvü idim. Almanlar bundan şübhəyə düşmüş və bizi möhkəm nəzarətdə saxlayırdılar. Bir neçə nəfərimizi, bizi işə aparan zaman qaçanda tutdular və olmazın işgəncələr verib “karserə” saldılar. Həmin günü yaxşı yadımdadır, həmyerlim Zaqatala şəhərinin Tala kəndindən Balaş adlı əsiri almanlar gözümüzün qarşısında sıradan çıxarıb güllələmişdilər. Ya gözüm görə-görə bu məşəqqətləri son anıma kimi dözməli, ya da qaçıb xilas olmalı idim. Və qaçdım”.

 

Mən bu gündəliyin sahibi barədə bir azdan söhbət açacam. Amma əslən Zaqataladan, Taladan olanların DİQQƏTİNƏ:

Bu gündəlikdəki bu ada diqqət. Bəlkə hansınızınsa qohumudu, bəlkə də əmisi, ya dayısı. İtkin düşmüş bilirsiniz, ya da indiyədək xəbər tutmamısınız. Amma çox təəssüf ki gündəlikdə Balaş haqda ayrı məlumat yoxdur.

 

Bəs bu gündəlik kimindi?

 

Bu gündəlik “Aqus” ləqəbli partizanındır. Tahir İsayevə “Serafino” ləqəbi atası İsrafil kişinin adına uyğun verilmişdi. “Aqus” da bu adamın atasının adına uyğun verilmiş ləqəbdi.  Hə, yeri gəlmişkən burada bir qədər haşiyəyə çıxacam.

 

“Serafino”, yəni Tahir İsayev İtaliyada 20-dən çox orden-medala layiq görülüb. Bunların arasında Qaribaldi ulduzu”, “Antonio Qramşi”, “Banderi Kalori”  ordenləri var. Amma müharibədən qayıdan Tahiri kəndlərində,  Qazağın 1-ci Şıxlı kəndində yaxşı qarşılamırlar. Çünki əsir düşübmüş. Elə partizanlara da Avstriyadakı əsir düşərgələrinin birindən qaçandan sonra qoşulubmuş.

 

Hə, 23 yaşlı İsayevi Qazaxda az qala xalq düşməni kimi qarşılayırlar. Atası İsrafil kişi isə səhəri gün ümumiyyətlə onu qovur . Kənddən çıxarır. Kənd meydanında camaatın yanandaca hamıya bildirir: “Mənim çörəyim buna haram olsun”.

Elə camaat da az qala zavalı Tahiri daşqalaq etmək istəyir. Tahir isə heç kimə, heç nə sübut edə bilmir. Atasının da üzünə qayıtmır. İtaliyadan, qanı bahasına qazandığı orden-medalları da bir torbaya yığıb kənddən baş götürüb Rustaviyə gedir.

 

Tahir bu kənddə sonralar qayıdacaqdı. Amma bu dəfə ona daş atmağa hazırlaşanlar, “Serafino”nu gül-çiçəklə qarşılayacaqdı. Sən demə, İtaliya Kommunist Partiyasının sədri Palmiro Tolyatti SSRİ-yə gələndə Xruşşovdan birinci onu soruşacaqdı. Kremldən Azərbaycana gələn zəng isə Tahirin anadan olduğu və valideynlərinin yaşadığı Qazax rayonunu, Şıxlı kəndini ayağa qaldıracaqdı. Rayonun 1-ci katibi şəxsən Rustaviyə gedəcək, yerli maşınqayırma zavodunda fəhlə işləyən Tahiri xahiş-minnətlə Qazaxa gətirəcəkdi. Yalvaracaq, yaxaracaqdılar. Sonra isə Moskvaya yola salacaqdılar.

 

Bu haşiyəyə nahaq çıxmadıq. Əslində eyni ilə bü cür hadisə başqa bir qəhrəman, Fransa Müqavimət Hərəkatının iştirakçısı Əhmədiyyə Cəbrayılovun da başına gələcəkdi.

 

Amma yadınızdadırmı, biz bayaq gündəlikdən danışırdıq. O, gündəlikdən ki onun müəllifinin qəhrəmanlığına şahidlik edir. O adamdan ki, onun İtaliyanın Pyaçentsa, Bobio şəhərlərində göstərdiyi qəhrəmanlığa Mixaylonun özü belə həsəd aparardı.

 

Kim idi axı o?

Kim?

 

(Araşdırmaya verdiyi dəstəyə görə Avropa Azərbaycan Cəmiyyətinə təşəkkür edirik)

 

Səbuhi Məmmədli

Milan-Berqamo

 

 

(ardı var)

 

 

 

 

 

 

loading...
206 dəfə baxılıb

BƏNZƏR XƏBƏRLƏR

XƏBƏR LENTİ

2017-ci ildə böyük uğurlar gözlənilir - Türkiyəli səfir
Astana Ərdoğanın mövqeyini dəyişdirə bilər - Suriya müxalifəti
Putinin adamı: Ümidimizi itirmirik...
MDB-də olmayan zavod Ağstafada açıldı
ABŞ kəşfiyyatı Madonnanı araşdırmağa başladı
Din xadimindən skandal çağırış: Qüdsə ordu yeridilsin
İngilis nazir Suriya üçün Türkiyəyə gəlir
Məmmədyarov Lavrovla görüşdü
Prezident İlham Əliyev 2 sərəncam, 1 fərman imzaladı
Bu, köçkünlərin çoxdan gözlədiyi fərman idi
Azərbaycan hərbi məhsulların istehsalını artırıb - Nazir
Millət vəkili AŞPA-da çağırış etdi
Bir həftəyə 3 min protokol yazıldı - Səbəb
Minnesota ştatının qubernatoru özündən getdi – Video
Türkan Şorayın evinə xərclədiyi pul gündəm oldu
Mosulu 160 min sakin tərk etdi
“Prezidentin bu fərmanı sosial ədalətin təminatıdır”
Putinin dostu ABŞ dövlət katibliyinin bir addımlığında
Baş prokuror Zakir Qaralov Sumqayıt şəhərində vətəndaşları qəbul edəcək
Pensiyaçıların nəzərinə: Dəyişikliklər olacaq
Nazir Ramin Quluzadə Sumqayıtda vətəndaşlarla görüşəcək
Nərimanov Rayon İcra Hakimiyyətində 20 Yanvar faciəsinin iyirmi yeddinci ildönümü qeyd edilib.
Elmar Məmmədyarov Moskvada Sergey Lavrovla görüşəcək
 Korrupsiyaya qarşı mübarizə tədbirləri uğurla davam etdirilir
Azərbaycan prokurorluğunun nümayəndə heyəti Rusiya prokurorluğunun 295 illiyinə həsr olunmuş rəsmi tədbirlərdə iştirak etmişdir
Bakı şəhər prokurorluğu ötən ilin yekunlarını və qarşıda duran vəzifələri müzakirə etmişdir
24 Yanvar - Günün qoroskopu
İŞİD son cəbhəni də tərk etdi: Mosulun şərqi... - İraq
10 saniyəyə 19 bina partladıldı - Video
Serbiya və Rusiya bu ölkəni parçalamağı planlaşdırır
Azərbaycanlı AŞPA-nın vitse-prezidenti seçildi
Prezident İlham Əliyevdən köçkünlərlə bağlı - Mühüm fərman
Məşhur Femen hərəkatı dağıldı
Ordumuz əməliyyat şəraitinə tam nəzarət edir - Nazir
Bakıya enən təyyarələrlə bağlı - Yeni qayda
Kremlin Ukraynada təxribatçılara xərclədiyi – Şok məbləğ
Ərdoğan Afrikada davul çaldı - Foto
Guya bunların yenilməz ordusu var – İlham Əliyev
Bakıda beynəlxalq forum keçiriləcək
Krım tatarları dünya dövlətlərinə müraciət etdilər
Rusiya təkbaşına qaldı: Qərb şirkətləri üz çevirdi
Tramp NATO-nu yenidən formalaşdıracaq
Prezident İlham Əliyev yeni hərbi şəhərciyin açılışında - Foto
Türkiyədə referendum bu şüarla keçiriləcək
Dolların məzənnəsi kəskin azaldı
Erməni təxribatı ifşa olundu – Madriddə
Dalay Lama: “Putinlə Trampa inanıram”
Kəndimizin son günü (17-ci yazı)
Azərbaycan klublarının təcrübəsi çoxdur - Stamenkoviç
Rusiyanın Energetika naziri neftin bu ilki qiymətini açıqladı
İŞİD Mosulun ən böyük otellərdən birini partlatdı
İstanbulun tarixi sarayı dənizə doğru axır
Livanda terror: Canlı bomba vuruldu
Tramp Qurani-Kərimdən ayələri dinlədi - Video
Medvedev yenidən Partiya sədri seçildi
Ərdoğan:
Qadınlar infarkta daha meyillidir
İstanbulda evlənən Muradın Mərakeşdə də toyu oldu - Fotolar
Raminə Eyvazqızı - Nənəmin tatusu
Nərmin Dadaşova - Hamilə qadın çiyələk istəsə, sizmi verəcəkdiz?
Murad Köhnəqala -
Elçin Hüseynbəyli - Tanrı əbədi iqtidardır, Qardaşım!
Günel Natiq - Əsəblərə toxunan reklamlar
Millət vəkili “Vətən qoxusu”nu təqdim etdi - Foto
Əfsanə geri döndü - Foto
Madonna Trampı təhqir etdi - Canlı yayım dayandırıldı
Psixoloqdan SOS: Telefon xəstəliyi...
Hindistanda qatar relsdən çıxdı - 36 ölü, 100 yaralı
Sabaha olan hava proqnozu açıqlandı
Türkiyə ordusu 165 İŞİD hədəfini vurdu
Çinin üç gəmisi mübahisəli zonaya girdi
Tramp Türkiyəyə gəlir? - Rəsmi açıqlama
Bu ölkə silkələndi: 8 ballıq zəlzələ
Emin və Kamranın komandasından əzmkar qələbə
Qazaxıstandan Astana açıqlaması:
Pakistanda daha bir partlayış: 25 ölü
Tramp ABŞ-ın dünyadakı bu mövqeyinə son qoyur - Şərh
Əmək pensiyalarının sığorta hissəsi artırıldı
Azərbaycan Türkiyədən uşaq geyimi idxal edən ölkələr siyahısında 3-cü pilləyə qalxıb
Prezident İlham Əliyev Həsən Ruhaniyə başsağlığı verib
Xəbərdarlıq: Yollar buz bağlayacaq
Deputatlarımız Maliyə gedir - Dağlıq Qarabağ məsələsi müzakirə olunacaq
Günün qoroskopu: baş verənləri diqqətlə izləyin
Berlindən Rusiya və Türkiyənin Suriyadakı uğuruna - Reaksiya
Qorbaçov buna görə cavab verməlidir - Rusiyalı deputat
Rusiya ilə Suriya arasında şok müqavilə
ABŞ-da yeni dövr: Donald Tramp and içdi
Ukrayna 20 Yanvar faciəsini andı
Britaniyadan Kremlə tələb: “Topraqları geri qaytar”
Qambiyada vəziyyət gərginləşdi: 45 min insan ölkədən qaçdı
Əsəd istefa şərtini açıqladı
Cəmilov Krım türklərinə səsləndi: “Tərk etməyin”
Ordumuz 20 Yanvar şəhidlərini andı - Foto
Obama prezident kimi son zəngini bu liderə etdi
Dünya ölkələri 20 Yanvarı anır - Foto
Gürcüstanda qaz böhranı: Müxalifət təcili izahat tələb edir
Türkiyədən ABŞ-a İncirlik tənqidi
27 il öncənin həqiqətləri: Kimdir günahkar?
    Təsisçi və Baş redaktor:
    TEYLOR FƏTİŞOĞLU

    Telefon:
    050 288 89 09

    Bakı, Mətbuat prospekti 529-cu məhəllə .
    Azərbaycan nəşriyyatı 9-cu mərtəbə.

    Email: ideologiya.az@gmail.com