İdeologiya.az Facebook-da

Zəhmət olmasa 7 saniyə gözləyin... Bağla
MEDİAMIZDA İLK: Xruşşovun zəngi, qazaxlı əfsanə, sirli gündəlik… – SƏBUHİ MƏMMƏDLİ YAZIR |


Son dəqiqə

SOSİAL > MEDİAMIZDA İLK: Xruşşovun zəngi, qazaxlı əfsanə, sirli gündəlik… – SƏBUHİ MƏMMƏDLİ YAZIR

MEDİAMIZDA İLK: Xruşşovun zəngi, qazaxlı əfsanə, sirli gündəlik… – SƏBUHİ MƏMMƏDLİ YAZIR
Tarix : 14 Avqust 2014 23:15

“O, bir əfsanə idi…”, amma daşqalaq edib kənddən qovacaqdılar 

 

(Bu yazı Avropa Azərbaycan Cəmiyyətinin dəstəyi ilə hazırlanıb)

 

İKİNCİ YAZI

 

…İtalyan olsalar da, alman dəqiqliyi ilə, düz saat 18-də “Çervo” otelinin qarşısındaydılar. Ər-arvad Ravelliləri deyrəm. Mərkəzi Milan olan Lomabardiya vilayətinin Partizan Hərəkatı Tarixi Assosiasiyasının görəvliləridilər. Xanım Ornella Ravelli qurumun vitse-prezidentidir həm də.

 

- Siz azərbaycanlı partizanlarla maraqlanırsız. Amma bilirsiniz, bizim kataloqlara onlar azərbaycanlı kimi salınmayıb. Onlar hamısı sovet əsgəri kimi qeydə alınıb. Arxivdə də belədir. Əlbəttə, sizi başa düşürəm. Amma bizi də başa düşməyə çalışın. Əgər siz Lombardiyada vuruşmuş azərbaycanlı partizanın adını və ya ləqəbini desəz, biz araşdıra bilərik. Başqa cür mümkün deyil.

 

Təbii ki haqlıydı. Əlac ümumi söhbətə, məsələn İtaliyanın bu şimal vilayətində baş vermiş partizan hərəkatından danışmağa qalırdı.

 

Bu vaxt Ornellanın həyat yoldaşı Rozario dillənir.

 

- Sizin haqqında məlumatlı olduğunuz partizanlar varmı? Biz onun haqda əlimizdə olan mümkün məlumatları, sənədləri sizlə bölüşə bilərik.

 

Kim olacaqdı ki? Amma yox, bəlkə “Serafino”? Bu adam haqda bir film də vardı, sovet vaxtı baxmışdım. Elə ağlıma ilk gələn də o oldu – “Serafino” ləqəbli Tahir İsayev.

 

- Bəlkə “Serafino” haqda eşitmisiniz?

 

Rozario sanki dik atıldı.

 

- Oooo, o bir əfsanə.

 

Ornella aman vermir.

 

- “Serafino” qəhrəmandı. O, mənim atamın ən yaxın dostu olub. Heç biz onun əsil adıyla da maraqlanmamışıq, biz onu “Serafino” kimi tanıyırıq.

 

Nihat tez telefonla Googl-da hərlənir. Fotosunu tapır.

 

- Odur, əlbəttə odur, Heç onu unutmaqmı olar? O, “Fiama Verdi” briqadasında vuruşub. O, bir qəhrəman, cəsur bir partizan idi. Onun hesabında bilirsən nə qədər faşist var? Təsəvvür etməzsən, bəlkə də iki yüz, nə bilim üç yüz. Atamın ən yaxın dostlarından olub. Mənim atam “Fiama Verdi”də bölük komandiri olub. “Serafino” isə kəşfiyyatçı. Atam ondan çox danışıb bizə. O, Milanın fəxri vətəndaşıdır, bilirsinizmi? Hə, elədi. Bax, bu şəhərin azad olunmasında onun da böyük qəhrəmanlığı olub. Mən sabah sizə onun haqda daha geniş məlumat verərəm. Arxivə baxmalıyam. Bəlkə söhbəti elə sabah davam etdirək. Həm əlimizdə çoxlu məlumat olar, həm də mən sizlərə sovet partizanlarının mümkün siyahısını verərəm. Onların arasından azərbaycanlıları tapmaq isə, artıq sizin işinizdir. Çünki mən soyadları ayıra bilməyəcəm.

 

 

***

 

Biz xanım Ornella ilə daha sonra yenidən görüşəcəkdik. Və bu bəstəboy, istiqanlı italyan qadın əlində uzun bir siyahı gətirəcəkdi. Və yüzlərlə adın və soyadın arasında biz…özümüzünküləri tapacaqdıq. Təxminən 40-dan sox partizanın, azərbaycanlı partizanın adıyla rastlaşacaqdıq. Musa Məmmədov, Mirzə Şahverdiyev, Ənvər Abbaszadə, Atamoğlan Ağayev, Məmməd Xəlilov, Məmməd Bağırov…Bütün bunlar hələ iki gün sonra olacaqdı. İndilikdə isə diqqətinizi bir gündəliyə cəlb etmək istərdim.

 

Daha doğrusu bir partizanın gündəliyinə.

 

“Mən gizli  antifaşist komsomol təşkilatının üzvü idim. Almanlar bundan şübhəyə düşmüş və bizi möhkəm nəzarətdə saxlayırdılar. Bir neçə nəfərimizi, bizi işə aparan zaman qaçanda tutdular və olmazın işgəncələr verib “karserə” saldılar. Həmin günü yaxşı yadımdadır, həmyerlim Zaqatala şəhərinin Tala kəndindən Balaş adlı əsiri almanlar gözümüzün qarşısında sıradan çıxarıb güllələmişdilər. Ya gözüm görə-görə bu məşəqqətləri son anıma kimi dözməli, ya da qaçıb xilas olmalı idim. Və qaçdım”.

 

Mən bu gündəliyin sahibi barədə bir azdan söhbət açacam. Amma əslən Zaqataladan, Taladan olanların DİQQƏTİNƏ:

Bu gündəlikdəki bu ada diqqət. Bəlkə hansınızınsa qohumudu, bəlkə də əmisi, ya dayısı. İtkin düşmüş bilirsiniz, ya da indiyədək xəbər tutmamısınız. Amma çox təəssüf ki gündəlikdə Balaş haqda ayrı məlumat yoxdur.

 

Bəs bu gündəlik kimindi?

 

Bu gündəlik “Aqus” ləqəbli partizanındır. Tahir İsayevə “Serafino” ləqəbi atası İsrafil kişinin adına uyğun verilmişdi. “Aqus” da bu adamın atasının adına uyğun verilmiş ləqəbdi.  Hə, yeri gəlmişkən burada bir qədər haşiyəyə çıxacam.

 

“Serafino”, yəni Tahir İsayev İtaliyada 20-dən çox orden-medala layiq görülüb. Bunların arasında Qaribaldi ulduzu”, “Antonio Qramşi”, “Banderi Kalori”  ordenləri var. Amma müharibədən qayıdan Tahiri kəndlərində,  Qazağın 1-ci Şıxlı kəndində yaxşı qarşılamırlar. Çünki əsir düşübmüş. Elə partizanlara da Avstriyadakı əsir düşərgələrinin birindən qaçandan sonra qoşulubmuş.

 

Hə, 23 yaşlı İsayevi Qazaxda az qala xalq düşməni kimi qarşılayırlar. Atası İsrafil kişi isə səhəri gün ümumiyyətlə onu qovur . Kənddən çıxarır. Kənd meydanında camaatın yanandaca hamıya bildirir: “Mənim çörəyim buna haram olsun”.

Elə camaat da az qala zavalı Tahiri daşqalaq etmək istəyir. Tahir isə heç kimə, heç nə sübut edə bilmir. Atasının da üzünə qayıtmır. İtaliyadan, qanı bahasına qazandığı orden-medalları da bir torbaya yığıb kənddən baş götürüb Rustaviyə gedir.

 

Tahir bu kənddə sonralar qayıdacaqdı. Amma bu dəfə ona daş atmağa hazırlaşanlar, “Serafino”nu gül-çiçəklə qarşılayacaqdı. Sən demə, İtaliya Kommunist Partiyasının sədri Palmiro Tolyatti SSRİ-yə gələndə Xruşşovdan birinci onu soruşacaqdı. Kremldən Azərbaycana gələn zəng isə Tahirin anadan olduğu və valideynlərinin yaşadığı Qazax rayonunu, Şıxlı kəndini ayağa qaldıracaqdı. Rayonun 1-ci katibi şəxsən Rustaviyə gedəcək, yerli maşınqayırma zavodunda fəhlə işləyən Tahiri xahiş-minnətlə Qazaxa gətirəcəkdi. Yalvaracaq, yaxaracaqdılar. Sonra isə Moskvaya yola salacaqdılar.

 

Bu haşiyəyə nahaq çıxmadıq. Əslində eyni ilə bü cür hadisə başqa bir qəhrəman, Fransa Müqavimət Hərəkatının iştirakçısı Əhmədiyyə Cəbrayılovun da başına gələcəkdi.

 

Amma yadınızdadırmı, biz bayaq gündəlikdən danışırdıq. O, gündəlikdən ki onun müəllifinin qəhrəmanlığına şahidlik edir. O adamdan ki, onun İtaliyanın Pyaçentsa, Bobio şəhərlərində göstərdiyi qəhrəmanlığa Mixaylonun özü belə həsəd aparardı.

 

Kim idi axı o?

Kim?

 

(Araşdırmaya verdiyi dəstəyə görə Avropa Azərbaycan Cəmiyyətinə təşəkkür edirik)

 

Səbuhi Məmmədli

Milan-Berqamo

 

 

(ardı var)

 

 

 

 

 

 

loading...
150 dəfə baxılıb

BƏNZƏR XƏBƏRLƏR

XƏBƏR LENTİ

Dövlət katibi: Finlandiya Minsk Qrupunun fəaliyyətinə dəstək verir
Azərbaycanda yeni qurumlar yaradılacaq
Yeni sənaye inqilabı: Rəqabətqabiliyyətliyin yüksəldilməsində universitetlərin rolu
Koreya parlamenti Prezidentə impiçment elan etdi
XİN: Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı və erməni icmaları arasında dialoqun inkişaf etdirilməsi əhəmiyyətlidir
Elmar Məmmədyarov qazaxıstanlı həmkarı ilə Xəzərin hüquqi statusunu müzakirə edib
Mübariz Qurbanlı Biləsuvarda vətəndaşları qəbul edəcək
DYP və Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti hava şəraiti ilə bağlı VAHİD QƏRARGAH yaratdı
Əbülfəs Qarayev Tbilisidə səfərdədir
Çindəki zəlzələ Qazaxıstanda da hiss olunub
İnstitut direktoru: Strateji yol xəritəsi qısa zamanda öz nəticəsini verəcək
İndoneziyada torpaq sürüşmələri olub - 13 ölü
Rusiyaya meteorit düşdü - Video
“Qurdlar Vadisi” izləyicilərinə - Şad xəbər
7 Dekabr - Astroloji proqnoz
Medvedyev: Türkiyə ilə Suriya dialoqunu başlatdıq
ABŞ o torpaqları Yaponiyaya verir
Azərbaycanlı referi UEFA-dan ən yüksək dərəcə aldı
“Nar”-ın dəstəyi ilə ünsiyyət məhdudiyyətli şəxslər üçün kompüter təmiri üzrə təlim kursları start götürdü
AMEA Naxçıvan Bölməsində yeni nəşr olunan monoqrafiyaların təqdimatı keçirilib
Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun əməkdaşları beynəlxalq tədbirdə iştirak ediblər
İpoteka kreditləri bərpa edildi
Özbəkistanın yeni prezidenti kimdir? – Zəngin bioqrafiya
6 Dekabr - Astroloji proqnoz
Fransa baş naziri istefa verdi: Ərdoğana qarşı yeni plan
Çeçenistanda rəqqas konsert zamanı öldü - Video
Hitler güllələtdirdiyi zabitin toyunda – Foto
İlin adamı bu siyasətçi oldu
ABŞ yeni proqram hazırlayır: İnternetə senzura
Adam elə şeylər eşidir ki... - Nadir
Prezident İlham Əliyev sərəncam imzaladı
MİT şefi Hakan Fidan dindirilib?
Neft rekord vurdu - 16 aydan sonra
BMT tarixində ən böyük çağırışını etdi
Rusiya sevinir: “İtaliya AB-yə böyük zərbə vuracaq”
Türkiyə dollardan imtina edir…
“Nar”dan hədiyyə qazanmaq şansı
Kəndimizin son günü (6-cı yazı)
Balaca itin məktəbli formasında, iki ayaq üstə gəzintisi - Video
Amerikalı kəşfiyyatçı: Suriya ilə bağlı son qərar verilməlidir
İngiltərədən Əsəd açıqlaması: Mümkünsüzdür
Rusiyada dəhşətli qəza: 10 uşaq həlak oldu – Video
Talibandan Trampa açıq məktub
Fransanın Baş naziri Prezident olmaq üçün postundan istefa verir
Türkiyə ordusu 94 PKK-çını məhv etdi
Şimal dənizində UNO görənləri heyrətə gətirdi – Video
Putin alman kəşfiyyatçıları necə xilas edib?
Salyanda ata 17 yaşlı qızını niyə öldürdü – Təfərrüat
Obama “Jingle Bells” oxudu – Video
Sabahın hava proqnozu açıqlandı
Ruhani ABŞ-ı hədələdi: “Təcili addımlar atacağıq”
Zidandan “El klasiko” – Açıqlaması
“Asiyanın ürəyi” Azərbaycana gəlir
Ağdaşda
Polis Nardaran sakininin gizlətdiyi odlu silahı aşkarladı
Bu gün Beynəlxalq Əlillər Günüdür
Bakı İstintaq Təcridxanasında abadlıq quruculuq işləri, uğurlu yeniliklər davam edir
Tanınmış müğənni evlənib boşandı, heç kimin xəbəri olmadı
Ərdoğandan vətəndaşlara mühüm dollar - Çağırışı
Poroşenko:
Şifrələrinizi tez-tez dəyişməyin...
3 Dekabr - Astroloji proqnoz
Cavanşir Məmmədovun qızı
Bakıda üstündə təsvir olan alma heyrət doğurdu - Foto
Daha bir ölkə Kosovanı tanıdı
FİFA ilin ən yaxşılarının qısa siyahısını açıqladı
1 milyardlıq möhtəşəm toy - Foto
Beynəlxalq Əlillər Günü Nərimanov rayonunda qeyd olunub - Foto
“Nar” və “World Telecom”-dan “Qışın isti təklifi”
KİV rəhbərinə xəbərdarlıq edildi
Baş prokuror Zakir Qaralov Yevlax rayonunda vətəndaşların qəbulun keçirəcək
2 Dekabr - Astroloji proqnoz
Bu ölkədə Azərbaycan dilində radio fəaliyyətə başladı
Rusiyanın Əsəd və Ərdoğanla bağlı gizli planı
Kafe müdirinin müavini necə icra başçısı oldu?
Kəndimizin son günü (5-ci yazı)
Maaşlar artacaq - Nazir
Putin xarici siyasət konsepsiyasını təsdiqlədi: Nələr var?
Bakıda Rumıniyanın milli bayramı qeyd edilir
Xəzər xəbər-ə haker hücumu – Foto
Nərimanov rayon gənclərinin ikiqat dünya və altıqat Avropa çempionu İlham Zəkiyev ilə görüşü keçirilib
Qida təhlükəsizliyi ilə əlaqədar Yevlax, Ağcabədi rayonlarında və Bakı şəhərində reydlər keçirilib
Mədəniyyət və Turizm naziri Əbülfəs Qarayev Bərdəyə gəlib
İlham Əliyevin şad günü - Foto
Nərimanov rayonunda “Azərbaycan gəncləri narkotiklər əleyhinə” mövzusunda inşa – yazı müsabiqəsinin qaliblərinin mükafatlandırılma mərasimi keçirilib.
“Azerfon” müasir texnologiya həvəskarlarını  “Nar” BakuTel stendinə dəvət edir
Ukraynada akademik Zərifə Əliyevanın xatirəsinə həsr olunmuş tədbir keçirilib (FOTO)
Patriarx Kiril: Azərbaycanla Rusiyanın terrorizmə qarşı mübarizədə mövqeləri üst-üstə düşür
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan etnik mədəni müxtəlifliyin, multikulturalizmin qorunub saxlanmasına xüsusi önəm verir
1 Dekabr - Astroloji proqnoz
Türkiyədəki bu görüntülər hər kəsi qorxuya saldı - Video
Ronaldo bunu da etdi

Ronaldo bunu da etdi

1 Dekabr 00:35

Avropanın xəritəsi dəyişir
4 ildən sonra neftin taleyi necə olacaq?
Yeni SSRİ-yə inam ölür: ermənilər də peşmandır
Əsədin 30 əsgəri öldürüldü - Hələbdə
ABŞ-dan Mosul açıqlaması: Uzun olacaq
    Təsisçi və Baş redaktor:
    TEYLOR FƏTİŞOĞLU

    Telefon:
    050 288 89 09

    Bakı, Mətbuat prospekti 529-cu məhəllə .
    Azərbaycan nəşriyyatı 9-cu mərtəbə.

    Email: ideologiya.az@gmail.com