İdeologiya.az Facebook-da

Zəhmət olmasa 7 saniyə gözləyin... Bağla
Tofiq Bakıxanov: “Alim səhnədə qışqırır, əllərini qaldırır, muğamı muğam kimi oxumaq lazımdır” – MÜSAHİBƏ |


Son dəqiqə

MƏDƏNİYYƏT > Tofiq Bakıxanov: “Alim səhnədə qışqırır, əllərini qaldırır, muğamı muğam kimi oxumaq lazımdır” – MÜSAHİBƏ

Tofiq Bakıxanov: “Alim səhnədə qışqırır, əllərini qaldırır, muğamı muğam kimi oxumaq lazımdır” – MÜSAHİBƏ
Tarix : 21 Avqust 2014 23:16

Xalq artisti, bəstəkar Tofiq Bakıxanovun APA-ya müsahibəsi

 

O, Azərbaycan tarixində və musiqisində böyük xidmətləri olan məşhur Bakıxanovlar nəslinin davamçısıdır. Bu, həmin Bakıxanovlardır ki, Azərbaycanın hərb tarixinə üç general, iki polkovnik bəxş edib. Mədəniyyətində isə Əhməd və Tofiq Bakıxanovların imzaları var.

 

Məsələn, bir adamın babasının Abbasqulu ağa Bakıxanov olması onun bioqrafiyası üçün nə deməkdirsə, Tofiq müəllim də babası ilə o qədər fəxr edir, diktofona düşməyən söhbətimizdə az qala hər fikrinin axırında polkovnikin xidmətlərindən danışdı.

 

Özü demiş, Üzeyir bəyin əlindən su içib, Qara Qarayevlə, Fikrət Əmirovla dostluq edib, üç baletin, üç musiqili komediyanın, doqquz simfonik əsərin müəllifidir. İndi ömrünün 84-cü yayını yaşayır. Xanımını və qızını itirib, deyir, evdə adam darıxır, nə isə dəyişiklik olmalıdır, ya yox?! Yolu Bilgəhdəki Kardioloji Sanatoriyadan düşüb, on gündür müalicə alır, dincəlir. Əsas odur ki, yaşamağa da, danışmağa həvəslidir. Yarıqaranlıq, kiçik otaqda not dəftərləri ilə baş-başa qalıb, gənclik ehtirası ilə yazıb-yaratmaq da öz yerində…

 

- Yoldaşım rəhmətə gedəndən sonra mənə çətin oldu. Şəhərdə qalanda ancaq evdə oluram, dedim, bir az dəyişiklik olsun, havamı dəyişim. Həm də burda müalicə qəbul edirəm, gündə üç-dörd həkimlə görüşürəm. İki il əvvəl insult keçirmişdim, bu xəstəlik də qan təzyiqindən əmələ gəlir, çox pis xəstəlikdir. Mən ömrü boyu xəstələnməmişəm. Nə qədər yubileylərim, yaradıcılıq gecələrim olub, həmişə aktiv iştirak etmişəm. Həm 75 illiyimdə, həm də 80 illiyimdə Vasif Talıbov mənə zəng edib Naxçıvana dəvət etdi, yubileyimi keçirdi. Bu ilin iyulunda Vasif Talıbov yenə zəng elədi ki, Abbasqulu ağa Bakıxanovun yubileyini keçiririk, siz də, ailə üzvləriniz də mütləq iştirak etməlisiniz. Yeddi nəfər getdik, gözəl yubiley tədbiri keçirildi, mənim mahnılarımı oxudular. Bundan başqa, Bakıda, Tehranda yubileylərim olub, hamısında iştirak etmişəm, səhhətimdən şikayətim olmayıb.

 

Mən ömrü boyu işləmişəm. Vaxtilə yaradıcı adamları Neft Daşlarına göndərirdilər. Xəzərin qoynunda olanda hiss edirdim ki, burda nə isə yazmalıyam. Tərcüməçi Siyavuş Məmmədzadə mənim qohumumdu, onun librettosu əsasında “Xəzər balladası” baletini yazdım. Baletin premyerası çox uğurlu keçdi. O vaxt Avropadan nümayəndələr gəlmişdi, bütün SSRİ-ni gəzmişdilər, xoşlarına gələn opera olmamışdı. Amma mənim baletimə tamaşa edəndə, ayaq üstə əl çaldılar, dedilər, bizə festival üçün məhz beləsi lazımdır. Antraktda Mərkəzi Komitənin şöbə müdiri Teymur Elçin məni təbrik etdi ki, əsərini festivala aparacaqlar. “Xəzər balladası” 30 dəfə nümayiş olundu. Paris daxil olmaqla Fransanın 15 şəhərində nümayiş olunmuşdu. Qara Qarayev mənə dedi ki, Tofiq, dünyada baleti Fransa qədər qiymətləndirən ikinci ölkə yoxdur, onlar da yazıblar ki, Tofiq Bakıxanovun baleti çox gözəldir. Mənim baletim dünyada neft mövzusunda yazılan yeganə baletdir.

 

- Qocalıqla yola gedə bilirsiniz? Sizi incitmir?

 

- Yox, qətiyyən! Bilirsiniz, yaradıcı adamda bu əlamət hiss olunmur. Soruşsanız, qocalıq yaradıcı adam üçün nədir, onu deyə bilmərəm. Bilirsiniz, niyə?

 

- Niyə?

 

- Mən elə bil yenə keçmişdə yaşayıram. Əvvəldən ki, hər gün işləməyə vərdiş vermişəm, indi işsiz qala bilmərəm. Keçən il bura gəlib Abbasqulu ağa Bakıxanovun sözlərinə 20-yə yaxın əsər yazdım, orkestr üçün işlədim. Əsərin əslini də Əlyazmalar İnstitutuna təqdim etdim.

 

- Övlad itkisindən danışmaq çətin olmaz?

 

- Nigar ərəb dilini çox gözəl bilirdi. Elmi ad alandan sonra onu ərəb ölkələrinə ezamiyyətə göndərdilər, orda xəstəlik tapdı. 1995-ci ildə dünyasını dəyişdi. İki övladı qalıb, onlar da Stokholmda həm oxuyurlar, həm yaşayırlar. Yoldaşım sağ olanda, yeddi il Stokholmda yaşadıq.

 

- Tofiq müəllim, uşaqlığınızı necə xatırlayırsınız?

 

- Mənim xoşbəxtliyim odur ki, həyatımda Üzeyir Hacıbəyovun rolu olub. Üzeyir bəyin təşəbbüsü ilə istedadlı uşaqlar üçün məktəb yaradılmışdı, orda təhsil aldım, bütün konsertlərimizdə özü şəxsən iştirak edər, bizə məsləhətlər verər, sənətə ruhlandırardı. Bir neçə il keçəndən sonra ifaçılığımı o qədər bəyəndi ki, məni Konservatoriyaya imtahansız qəbul elədi. Mircəfər Bağırovun oğlu Cahangir bizim məktəbdə pianino sinfində oxuyurdu. Həmin vaxt Fikrət Əmirov dördüncü kursda idi. Fikrətin ikili konsertini ifa etmək bizə tapşırıldı. Andrey Jdanovun məruzəsindən sonra müasir əsərləri ifa etmək qadağan olunmuşdu. Üzeyir bəyin 60 illiyində onun əsərini ifa elədim. Mircəfər Bağırov da konsertdə iştirak edirdi. Fəxr edirəm ki, uşaq vaxtı Üzeyir bəy kimi dahinin əsərini sağlığında ifa etmişəm, özü qulaq asıb.

 

- Mircəfər Bağırovun oğlu haqqında nə danışa bilərsiniz?

 

- Çox ciddi oğlan idi. Gülmək nədir, Cahangir onu bilməzdi. Sinfə girən kimi salamlaşar, sonra başını aşağı salıb piano çalardı. Onunla mənim xüsusi yoldaşlığım olmayıb. Məsələn, dərsdən çıxıb harasa gedək, bir yerdə oturub çörək yeyək-filan, yox, olmayıb. O katib oğlu idi, biz də… Cahangirə xüsusi nəzarət vardı, ona görə elə yaxınlığımız olmurdu. Amma deyim, sadə oğlan idi.

 

- Onda belə çıxır ki, sizin atanızı sinif yoldaşınızın atası həbs etdirib…

 

- Məsələ belə olub: Moskvada Azərbaycan ongünlüyü keçiriləcəkdi. Atam Əhməd Bakıxanov konsertə xüsusi hazırlaşmışdı, sonra onun paxıllığını çəkən adamlar şayiə yaydılar ki, guya atam İran muğamlarını Azərbaycanda təbliğ edir. NKVD-nin adamları gəlib evi yoxladılar, heç nə tapa bilmədilər. Üzeyir bəy bizimlə qonşu idi. Anam gedib dedi, Üzeyir əmi, mənim ərimlə qaynımın nə təqsiri var ki, onları həbs ediblər? Üzeyir bəy dedi, mən Moskvaya Mircəfər Bağırovla bir vaqonda gedəcəyəm, məsələni ona danışaram. Dediyi kimi də edib. Mircəfər Bağırov köməkçiyə tapşırıb ki, yadıma sal, bu işi həll edəcəyəm. Bir həftə sonra atamı buraxdılar. Amma ümumilikdə üç ay həbsdə yatdı.

 

- Atanız nə danışırdı? Fiziki işgəncə vermişdilər?

 

- Çox incitmişdilər. Keçmiş NKVD 26-lar bağının arxasında olub. Deyirdi, saldılar zirzəmiyə, içərini çənəmə qədər su ilə doldurdular, başladılar sorğu-sual eləməyə. Atam da deyib, vallah, mənim o adamlarla əlaqəm olmayıb. Yaxud söz almaq üçün kameraya ilan salıblar, əl-qolunu bağlayıb üstünə taxtabiti töküblər. Üç ayda çəkdiklərini yana-yana danışırdı. İkiotaqlı evimiz “Nizami” metrosunun yanında idi, guya o iki otaqdan kisələrlə düyü, kişmiş çıxıb. Yalandan yazmışdılar ki, Əhməd Bakıxanov İran şahının agentidir. Hətta guya bizim evimizdən silah-sursat çıxıbmış.

 

- Həyat yoldaşınız nə vaxt dünyasını dəyişib?

 

- Mən 1960-cı ildə evlənmişəm. Bir dostum vardı, mənə dedi, yaxşı ailə var, qızı tibb institutunda üçüncü kursda oxuyurdu. Tanış olduq, kinoya getdik, evə qayıdanda yola saldım, gördüm, çox sadə, mehriban qızdır. Bir müddət sonra evləndik. Çox dəyərli, savadlı həkim idi. 2001-ci ildə dünyasını dəyişdi. Vaxtilə dayıları yaxşı vəzifədə idi. Qardaşı da tərcüməçi Siyavuş Məmmədzadədir.

 

- Soruşsam, Azərbaycan musiqisinin hazırkı vəziyyəti necədir, cavabınız nə olar?

 

- İndi o qədər muğam oxuyanlar var ki. Çoxu da muğamı bilmirlər. Asəf Zeynallıda dörd il oxuyur, olur muğam oxuyan. Deyirəm, a bala, “Rahab” oxu, deyir, bilmirəm. İrad tuturam ki, xanəndəsən, sabah şənliklərə gedəcəksən, bir musiqi istəyəcəklər, deyəcəksən, bilmirəm? Ayıbdır! Bu qədər muğam oxuyanların əleyhinəyəm. Ələlxüsus qadın oxuyanlar. Qadın oxuyanlar olub – Sara Qədimova, Fatma Mehrəliyeva, Şövkət Ələkbərova, Tükəzban İsmayılova və başqaları.

 

- Bəs Zeynəb Xanlarova?

 

- Zeynəbin yolu başqadır. Onu yetişdirən mənim atam olub. Şit oxuyanlar var, muğamın başını-ayağını bilmirlər. Məsələn, Bakı kəndlərində muğamı yaxşı bilirdilər deyə, suallar verilirdi. Bir dəfə Mütəllim Mütəllimova nə isə sual vermişdilər, demişdi, qalsın başqa vaxta, bir də onu toya çağırmadılar.

 

- Alim Qasımovun ifasına münasibətiniz necədir?

 

- Alim Qasımov əvvəl yaxşı başlamışdı. Amma son zamanlar səhnədə qışqırır, əllərini qaldırır – bunlar başqa şeyin əlamətləridir. Muğam ifaçılarından heç biri belə oxumayıblar. O, nə isə axtarır, axtarışdadır. Avropada ona böyük qiymət verirlər. Onlar üçün bu yenidir, amma bizdə muğamı elə muğam kimi oxumaq lazımdır.

 

- Alim yenilik elədi, muğamla…

 

- Alim Qasımov bilmirəm, nə elədi, mən xoşlamıram.

 

- Telekanallara niyə çıxmırsınız?

 

- Zaman elə gətirib ki, telekanalları başqa-başqa verilişlərlə doldurublar. Telekanallarda heç Qara Qarayevin əsərləri səslənmir, məni necə görə bilərsiniz? Mən telekanallara niyə gedim? Evlənmə verilişləri, kim kimi boşadı-filan mənlik deyil! AzTV-də “Musiqi xəzinəsi” verilişi var, müəllifin şəklini də qoymurlar ki, tamaşaçı bilsin söhbət kimdən gedir. Danışırlar, musiqi verirlər. Bu düzgün deyil. Radioda son vaxtlar mahnının ancaq bəstəkarının adını verirlər. Deyirəm, cavab verirlər ki, şairin adını çəkməyə qoymurlar. Gərək səlahiyyətli adamlar bu məsələ ilə məşğul olsunlar. Yazıçılar İttifaqı, Bəstəkarlar İttifaqı, nazirlik gərək bu işlə məşğul olsun, onlar da deyir, biz kanalların, radioların işinə qarışmırıq.

 

- Əsərlərinizə görə sizə qonorar verirlər?

 

- Ancaq əsəri satanda qonorar olur. Bu yaxınlarda beş simfonik muğamım çap olunub, hərəsi 150-200 səhifədir, qonorar vermirlər.

 

- Dolanışığınız necədir?

 

- Çox minnətdaram, ümummilli liderimiz Heydər Əliyev mənə prezident təqaüdü ayırıb, indi 1000 manat alıram. Yaşamaq olur.

 

- Dostlarınızdan kimin üçün darıxırsınız?

 

- Hamısı üçün darıxıram. Qara Qarayev, Fikrət Əmirov, Cahangir Cahangirov, Tofiq Quliyev…

 

- Cavanlardan kimi bəyənirsiniz?

 

- Ramil Qasımovu xoşlayıram. O, yaxşı oxuyur. Bəstəkarlardan da, düzdür, cavanlıq yaşını keçib, amma Cavanşir Quliyevin əsərlərini xoşlayıram.

 

- Tofiq müəllim, bu gün balet niyə yazılmır, yaxud az yazılır?

 

- Balet yazmaq bəyəm asan işdir? Yazmaq bir tərəfə, əvvəllər dövlət pul ayırırdı, əsər səhnəyə qoyulurdu. İndi elə deyil, əsəri səhnəyə qoymaq üçün gərək filan qədər pul köçürülsün. Onu kim köçürəcək?

 

- Opera və Balet Teatrında əsərlər dövlət hesabına səhnəyə qoyulur…

 

- Heydər Əliyev Sarayında 5 min pul verib, konsert keçirirlər.

 

- Bu gün siz balet yazsanız, səhnəyə qoymaq çətin olar?

 

- Mən üç balet yazmışam, bəsimdir. Hətta balet yazsam da, səhnəyə qoymaq çətin olacaq.

loading...
577 dəfə baxılıb

BƏNZƏR XƏBƏRLƏR

XƏBƏR LENTİ

Bakıda daha bir festival keçiriləcək
MKİ şefi: İran Yaxın Şərqin hər yerindədir
Bakıdan İrəvanı çəkinməyə vadar edən – Dəyişiklik
ABŞ-la razılaşma heç vaxt olmayacaq - Rus politoloq
Azərbaycanda bayram namazı qılındı
Müqəddəs Ramazan bayramı və Ordu günü Bakı İstintaq Təcridxanasında da təntənəli şəkildə qeyd edildi
25 İyun - Günün qoroskopu
Bu müddətdən sonra insanlar həftədə dörd gün işləyəcəklər
Bu ölkədə türklərə ev verilmir
Mən mövqeyimi bir anda itirdim - Hemilton
98 illik su anbarı belə partladıldı - Video
Azərbaycan Ermənistanda sement istehsalını iflic etdi
Ukraynadan Rusiyaya Putinlə bağlı nota
İran böyük faciədən döndü - Xüsusi əməliyyat
Boksçumuz Avropa çempionatını gümüş medalla bitirdi
Gürcü nazirdən müsəlmanlarla bağlı açıqlama
Qətərdən Türkiyəyə jest: O tələb rədd edildi
Prezident İlham Əliyev 2 ölkəyə təbrik məktubu göndərib
Luis Hemilton sıralama turunun qalibi oldu - Formula 1
Bakıda yollar bağlandı, Tarkan otelə vertolyotla getdi - Foto
Amerika xalqı artıq bundan yorulub
Ekklstoun: “Bakıya gəlməyənlərə bunu məsləhət görürəm”
Baş məşqçi:
Çin və ABŞ Koreyanın taleyi həll etdi - Anlaşma
Ramil Usubov Qubada vətəndaşları qəbul etdi
Prezident İlham Əliyev Jan Fransua Manseli qəbul etdi
Firudin Nəbiyev səfirlə görüşdü
Formula-2-də zəncirvari qəza - Video
Türkiyə Qətərə gəmi yola saldı: Misir əngəl olsa...
Manana: “Bakıya qayıdıram...” – Məşhurların bayramı
Mingəçevirdə 100-dən çox yaşayış evini su basdı
Xalq artistinin vəziyyəti ağırdır: Ölə bilər
Baş Prokurorluq Əkrəm Həsənova xəbərdarlıq etdi
24 İyun - Günün qoroskopu
Azərbaycanın 15 yaşlı gözəli danışdı - Foto
Rusiya və Hindistan ordusu bir ilkə imza atacaq
Ərdoğan dünyaya meydan oxudu: Buna imkan verməyəcəyik
Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyasında buraxılış - Foto
Qətər 35 ölkə ilə bağlı qərar verdi: Bir ay ərzində...
Bu saytlarla bağlı şikayətlərə baxıldı - MŞ
“Qarabağ”la bağlı film “Çelsi”nin stadionunda təqdim edildi
AB-nin bunun öhdəsindən gəlməyində maraqlıyıq - Lavrov
Prezident İlham Əliyev 3 sərəncam imzaladı
Prezident İlham Əliyev Azərbaycan xalqını təbrik edib
Bakıdan 29 avroya uçmaq mümkün olacaq
Bu kənddə hamı bir gecədə dəli oldu - Fotolar
Bu filmə baxanlar intihar etməyəcək - Video
ABŞ iraqlıları geri qaytarmaqdan imtina etdi
Bakı metrosu Tarkana görə iş qrafikini dəyişir
Qətərdən Liviyaya etiraz: Məsuliyyətsiz bəyanatdır
Daha bir məşhur rus ideoloq Bakıya gəldi
23 İyun - Günün qoroskopu
Bakı qapılarını açır: Formula-1 üçün hər şey hazırdır
AB-dən Rusiyaya zərbə: Sanksiyalar uzadıldı
Siqaret kötüyünü yerə atanlar cərimələnəcək
Naxçıvana yeni vergilər naziri təyin edildi
Rusiya və Türkiyə Suriyanın bu şəhərini bölüşdürür
Kəndimizin son günü (63-cü yazı)
Baş Prokurorluqdan quldurluq olayı ilə bağlı yeni məlumat
Nazirdən həkimlərlə bağlı əmr
Prezident İlham Əliyev 4 fərman, 5 sərəncam imzaladı
Azərbaycan əsgəri Türkiyədə təlim keçir
Polşa Qırmızı ordunun abidəsini sökür – Qərar
MKİ-nin yeni məxfi sənədləri yayıldı - Gizli virus
Afinadan Ankaraya etiraz: “İzn verməyəcəyik”
Tehran söz verdi – Bu sübutlar yayımlanacaq
Avstraliya yenidən bu ölkəyə girəcək
Sabahın hava proqnozu açıqlandı
Əsədi əvəz edəcək şəxs yoxdur - Makron
Ərdoğanla kral razılaşdı – Qətər böhranı
Prezident İlham Əliyev İqor Dodonla görüşdü - Foto
22 İyun - Günün qoroskopu
Keçmiş prezident
Belçikanı qana boyamaq istəyən şəxs İŞİD tərəfdarı çıxdı
Putin:
Almaniya qərarını verdi: Ordu Türkiyədən geri çəkilir
Bakı bunun üçün əla yerdir - Okon
Türkiyə icazə vermədi, ABŞ-a müraciət etdik - Ukrayna
Prezident İlham Əliyev 6 sərəncam, 2 fərman imzaladı
Dodon Bakıda - Foto

Dodon Bakıda - Foto

21 İyun 20:03

İranın neft naziri: Neftin qiymətinin düşməsinin səbəbi...
Cəbhədə ələ keçirilən erməni kəşfiyyatçısının görüntüləri yayıldı - VİDEO
Daha bir məşhur futbolçu həbs olundu
“Nar” və “Avtostop” radio verilişindən maraqlı təklif: müsabiqədə iştirak et, dəyərli hədiyyələr qazan!
PKK-nın Alp dağlarında düşərgəsi ortaya çıxdı
Baş beynin effektli müayinə üsulu - Video
Körfəz ölkələri Qətərə kiber-hücuma keçdi
Prokuror Başbuğa bəraət istədi
Poroşenko Saakaşvilini Ukraynadan qovur
Baş Prokuror Zakir Qaralov Lənkəran şəhərində vətəndaşları qəbul edəcək
21 İyun - Günün qoroskopu
Putin ABŞ rejissorunu belə aldatdı - Video
20 il tək adada yaşayan müflis milyoner - Foto
Bərzaninin müşaviri: Kürdüstan müstəqillik gözləyir
Moskva ABŞ-a cavab tədbiri hazırlayır - Ryabkov
Nigar Camalın qəzaya düşdüyü an - Video
ABŞ-dan Rusiyaya qarşı daha bir sanksiya
Alimlərdən xəbərdarlıq: Planeti ölümcül istilər gözləyir
AB Cənubi Qafqazdakı durumdan narahatdır - Svitalski
    Təsisçi və Baş redaktor:
    TEYLOR FƏTİŞOĞLU

    Telefon:
    050 288 89 09

    Bakı, Mətbuat prospekti 529-cu məhəllə .
    Azərbaycan nəşriyyatı 9-cu mərtəbə.

    Email: ideologiya.az@gmail.com