İdeologiya.az Facebook-da

Zəhmət olmasa 7 saniyə gözləyin... Bağla
“Xan Şuşinski olmasaydı, efirə həsrət qalacaqdım” – FOTOLAR, VİDEO |


Son dəqiqə

MƏDƏNİYYƏT > “Xan Şuşinski olmasaydı, efirə həsrət qalacaqdım” – FOTOLAR, VİDEO

“Xan Şuşinski olmasaydı, efirə həsrət qalacaqdım” – FOTOLAR, VİDEO
Tarix : 20 Avqust 2014 23:56

Azərbaycan musiqisində zirvə sayıla biləcək ustad sənətkarlarımız olub ki, bu gün onların hər biri ilə ayrılıqda qürur duymaq olar. Onlardan biri də 20-ci əsr Azərbaycan mədəniyyətində böyük xidmətləri olan Xan Şuşinskidir. İlahidən gələn bu misilsiz səs Allah vergisi idi. Bu gün bu ilahi səs sahibinin doğum günüdür. Onun barəsində Publika.az-a ustadlar danışacaq, amma əvvəlcə gəlin onun həyat yoluna nəzər salaq…

 

Muğamatın Xanı

 

Xan Şuşinski 1901-ci ildə avqustun 20-si Şuşa şəhərində anadan olub. 16 yaşında olarkən ustadı İslam Abdullayevlə birgə iştirak etdiyi məclisdə təbrizli xanəndə Əbdülhəsən xanın yolu ilə “Kürd-Şahnaz” muğamını heyrətamiz bir tərzdə ifa etdiyinə görə müəllimi ona “Xan Şuşinski” adını verib. Xanın bir xanəndə kimi yetişməsində həmçinin Cabbar Qaryağdıoğlunun və Seyid Şuşinskinin böyük təsiri olub.

1920-ci illərdə Xan Şuşinski Bakıya gələrək öz ifaçılıq fəaliyyətini genişləndirib. Xanın repertuarında “Mahur-Hindi”, “Bayatı-Qacar”, “Qatar” muğamları, “Qarabağ şikəstəsi”, “Arazbarı”, “Heyratı” zərbi-muğamları ilə yanaşı, xalq mahnıları və təsniflər böyük yer tuturdu. Xan Şuşinski xalq mahnılarını xüsusi bir şövqlə oxuyur, onlara yeni bir çalarlar aşılayırdı.

1934-cü ildə Xan Şuşinski Tiflis şəhərində keçirilən Zaqafqaziya xalqlarının birinci incəsənət olimpiadasında böyük müvəffəqiyyət qazanaraq, birinci mükafata layiq görüldü. O, digər ölkələrdə də Azərbaycan musiqi mədəniyyətini yüksək səviyyədə və layiqincə təmsil edib.

1960-cı ildə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının nəzdində “Muğam studiyası” yaradıb və burada gənc xanəndələrə muğamın sirlərini öyrədib.

O həmçinin Azərbaycan Dövlət Musiqi Məktəbində dərs demiş, muğam ifaçılarının yeni nəslini yaratmışdır. Xan əsl yaradıcı sənətkar kimi milli musiqi xəzinəsini yeni mahnılarla zənginləşdirib. Bu baxımdan onun “Qəmərim”, “Şuşanın dağları” mahnıları dillər əzbəridir. Xan Şuşinski öz yaradıcılığında bəstəkar mahnılarına da müraciət edib. Bu mənada Üzeyir Hacıbəyovun “Qara göz” mahnısının ilk ifaçısı olub və mahnını yüksək zövqlə oxuyaraq yaşadıb.

 

 

“Məni səhnəyə Xan əmi çıxardı”

 

Xan Şuşunski onu tanıyanların yaddaşında qayğıkeş, alicənab, xeyirxah bir insan kimi qalıb.

Ustad xanəndə, xalq artisti Əlibaba Məmmədov səhnəyə ilk dəfə Xan Şuşinski ilə çıxdığına görə özünü xoşbəxt sənətkar saydığını deyir: “Mən bunu həmişə demişəm, indi də təkrar edirəm, 19-20 yaşım olanda mən ilk dəfə səhnəyə Xan əmi ilə çıxmışam. Xanəndə üçün bundan böyük xoşbəxtlik ola bilərmi? Xan əmi səhnədə cavan xanəndələrə hər zaman diqqət və qayğı ilə yanaşırdı. Onlara sərbəstlik verirdi. Uzun illər mən onunla eyni səhnəni paylaşmışam. Mən muğamın incəliklərini, ən zil pərdələrdə necə oxumağı ondan əxz eləmişəm. Bunu danmaq olmaz. Xan əmi musiqinin, muğamatın xanı idi. Mən onun barəsində yalnız xoş sözlər deyə bilərəm. Xan əmi muğamatda bir zirvədir”.

 

 

“Xan əmi olmasaydı, efirə həsrət qalacaqdım”

 

 

Onu yaxından tanıyan ustad xanəndə Süleyman Abdullayev vaxtilə Xanın ona etdiyi yaxşılıqları belə xatırlayır: “1960-cı illər idi, mənim efirdə, radioda vaxtaşırı çıxış elədyim zamanlar idi. Çox sevilirdim. Amma bir gün  efirdə Xalq artisti Rübabə Muradova ilə canlı oxuyurduq. Mənim “Segah” üstə oxuduğum qəzəl “yuxarılar”ın xoşuna gəlmədi. Söhbət bu qəzəldən gedir:

 

Dil açanda anamın hər sözünə can demişəm,

Bu gözəl yurduma Azərbaycan demişəm.

Kim bölüb Azəri yurdun Şimal ilə Cənuba,

Götürülsün yer üzündən, belə hicran demişəm.

 

Dedilər ki, guya mən burda siyasi məqama toxunmuşam. Səhəri Teleradio Komitəsinin ovaxtkı sədri Ənvər Əlibəyli məni yanına çağırıb  danladı. Dedi ki, bu nə qəzəldi oxuyursan, məqsədin nədir?Mən də qayıtdım ki, nə məqsəd olacaq, qəzəldir də, oxumuşam. Amma xeyri olmadı. Bu hadisədən sonra mənə altı ay müddətinə efirə çıxmağa qadağa qoyuldu. Sözün düzü, gənc xanəndə kimi bu qadağa mənə pis təsir etdi. Qanım çox qara idi. Dilxor vəziyyətdə gəldim Filarmoniyaya. Xan əmi məni görən kimi başladı sorğu-suala ki, qarabala, noolub, niyə qaşqabaqlısan? O, həmişə mənə qarabala deyə müraciət edərdi. Danışdım ki, hal-qəziyyə belə olub, bəs mənə efirə çıxmağa qadağa qoyublar. O, məni də özüylə götürüb, gəldi ali sovetə. Orda bizi bir nəfər səlahiyyətli şəxs qarşıladı. Adını indi unutmuşam. Xan əmi ona mənə görə ağız açdı. O kişi dərhal Ənvər Əlibəyliyə zəng edərək, mənə qoyulan qadağanı üzərimdən götürməyi tələb etdi.  Yəni sözümün canı budur ki, Xan böyük sənətkar olmasına baxmayaraq, çox sadə və canıyanan insan idi. Cavanlara böyük diqqət göstərirdi. Onun mənə elədiyi yaxşılıqları heç vaxt unutmaram.

 

 

“35 il ərzində birinci xanımından ayrılmayıb”

 

Xan Şuşinskinin sənət aləmində olduğu kimi, ailədə də fərqli bir insan olduğu deyilir. Yaxınlarının dediyinə görə, Xan əmi ailəsinə hər zaman xüsusi vaxt ayırırmış.

Qızı Bəyimxanım Cavanşirova deyir ki, o, dünyaya gələndə atasının 57 yaşı olub: “Atam ikinci dəfə ailə qurandan sonra mən dünyaya gəlmişəm. Atamın birinci xanımından övladı olmayıb. Amma buna baxmayaraq, atam 35 il ərzində birinci xanımından ayrılmayıb. Ona sədaqətli olub. 35 ildən sonra onun xanım atamı ikinci dəfə evləndirib. Bu evlilikdən dörd övlad dünyaya gəlib -3 qız, bir oğlan. Mənə anasının adını verib. Bəlkə, elə buna görə də məni həddən artıq çox istəyirdi”.

Bəyimxanım Cavanşirovanın sözlərinə görə, atası uşaqlarına və ailəsinə qarşı həmişə diqqətli olub.

 

Havalansın Xanın səsi,

Qarabağın şikəstəsi…

İnşallah torpaqlarımız işğaldan azad olunsun, Qarabağda yenə o qüdrətli səsin sehrinə düşək! Çünki səs ölmür, o, hər zaman yaşayır.

 

Cəvahir Səlimqızı

 

loading...
3.104 dəfə baxılıb

BƏNZƏR XƏBƏRLƏR

XƏBƏR LENTİ

23 İyul - Günün qoroskopu
İsrail son qərarını verdi: Geri çəkilir
Şimali Koreya nüvə gücləri klubuna girir - ABŞ
Dönetsk böhranı müzakirədə: 4 lider danışıqlara başlayır
Cüdoçumuz Minskdə erməni rəqibinə qalib gəldi
Türkiyənin Ukrayna ilə bağlı hərbi planı... - 15 milyon sözü
ABŞ-dan anti-Rusiya sanksiyaları ilə bağlı - Yeni qanun
Almaniya və Türkiyə arasında kritik görüş - Gərginlik
Pentaqon: ABŞ-ın imperatorluğu çökür
Ərəb şeyxindən 222 milyon avroluq təklif
Suriyada xaos hökm sürür – Kəşfiyyat
Mikser:
Bakıda
PKK-nın “beyni” məhv edildi
Tramp Rusiyanı yenidən imperiya edir - Klepper
Misirdən ərəblərə xəyanət: İsrail Qüdsə görə qınanmadı
Rusiya bizi işğal edir – Gürcüstandan çağırış
Ev verilən jurnalistlərin adları açıqlanıb (SİYAHI)
Beynəlxalq Antikorrupsiya Akademiyası ilə əməkdaşlıq uğurla davam etdirilir
İstirahət günü hava necə olacaq?
Qanunsuz ağac kəsən şirkətlə bağlı – Açıqlama
Netanyahu Ərəb əmiri ilə niyə görüşüb? – Səbəb
Baş Prokurorluq jurnalistləri təbrik etdi
Azərbaycan milli mətbuatının 142-ci ildönümüdür
Azərbaycanda havanın sərinləşəcəyi tarix açıqlandı
Feminizmin məqsədi... - Putin
Mərakeş mediası Azərbaycanın ənənələrindən yazdı
Nüfuzlu amerikalı diplomat Ermənistana müharibə elan etdi
Almaniyadan şok: Türkiyə düşmənimizdir
Lukaşenko-Poroşenko görüşü: Huşsuz sədr və lüt qadın – Video
SHXÇDX-də Azərbaycan milli mətbuatının 142-ci ildönümü qeyd olunub
Məmmədyarov Macarıstan səfiri ilə görüşdü - Foto
Obama qələbəsini bizə borcludur – Rusiya
Yıldırımdan Almaniyaya mesaj: Həll edə bilərik
Moldovadan Rusiyaya qarşı sərt addım: Ordu çıxsın!
AMEA NaxçıvanBölməsi 2017-ci ilin birinci yarısında mühüm naliyyətlər əldə edib
ABŞ vətəndaşlarına bu ölkəyə getməyi qadağan edəcək
Sabahın hava proqnozu açıqlandı
Bu, rusların tarixi səhvidir - Kravçuk
10 milyon manatdan çox kredit vəsaitlərini mənimsəyən şirkət rəhbəri həbs edildi
Bu, ABŞ-ın xeyrinə olmayacaq - Maliki
Tramp Türkiyədəki səfirini dəyişdirir
İsrail Suriyanın səssiz işğalına başladı
Mərakeşdə keçirilən Beynəlxalq Statistika İnstitutunun 61-ci dünya statistika konqresi  başa çatıb
Baş Prokuror Zakir Qaralov Gədəbəy rayonunda vətəndaşları qəbul edəcək
21 İyul - Günün qoroskopu
Macarıstanda ruslara qadağa...
Tereza Meyin populyarlıq reytinqi aşağı endi
Kral oğlunun həbs olunması barədə fərman verdi
Ədalət Şükürovun yeni malikanəsi - Foto
ABŞ açıqladı: Rakkanın 30 faizi işğaldan azad edildi
Körfəz ölkələri: Qətər ciddi addım atmır
Kəndimizin son günü (70-ci yazı)
İstanbula giriş və çıxışlar nəzarətə alındı
ABŞ: “Dünyadakı teraktların sayı azalıb”
Donbas savaşı qızışır: Ukrayna ordusu itkilər verdi
Elmar Məmmədyarov Tacikistan səfiri ilə görüşdü - Foto
Siz jurnalistlər bunu yaxşı bilirsiniz - Prezident
Türkiyə Mosulun bərpasına kömək etməyə hazırdır
Atambayev türk birliyinə qarşı: “Bir-birimizə bənzəmirik”
Azərbaycanlı boksçu ermənini məğlub edib kubok aldı - Foto
Küveyt 15 İran diplomatını ölkədən qovdu – Təcili
Bu gün ölən məşhurun - Şok vəsiyyəti
Rusiya silah ixracını artırır – Hesabat
Kiyev BMT-ni ittiham etdi
Prezident İlham Əliyevdən yeni təyinat – Sərəncam
Rəşid Səfərov: Peşəkar, ləyaqətli, qayğıkeş, ədalətli, bacarıqlı təşkilatçı, etimadı, etibarı hər zaman doğruldan uğurlu kadr
“Axtarışlar” jurnalının ikinci nömrəsi işıq üzü görüb
Rusiyanın yaratdığı dövlətə ABŞ-dan cavab
Günel Natiq - Ərinin xəyanətinə sevinən qadın
Elm dünyasını heyrətləndirən müəmmalı mesajlar
Tarixin ƏN VARLI adamı haqqında bunları İLK DƏFƏ biləcəksiniz - FOTOLAR
“Malorusiya” Danbasın ümidsiz çağırışıdır – Savçenko
Metroda yenilik: yeni sistemlər quraşdırıldı - Foto
3 türk ölkəsi nazirləri yekun bəyanat imzaladı
Malorusiya Putinin ideyasıdır, məqsəd isə... – Makkeyn
3 türk ölkəsi böyük layihələrə start verir – Bakı görüşü
Sabahın hava proqnozu açıqlandı
Türkiyədə İŞİD-ə qarşı əməliyyat
Bu universitetlərdə keçid balı endirildi - Siyahı
Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə gömrükçülərindən birgə - Bəyanat
Bəşər Əsədin oğlu danışdı – İlk dəfə
Tramp şam yeməyində Putinin yanına getdi... – Gizli söhbət
Bakı nefti ucuzlaşdı
3 türk ölkəsi nazirlərinin Bakı görüşü başladı - Foto
Bu ölkə yeraltı şəhər tikir
Nazir
19 İyul - Günün qoroskopu
Rusiya Belarusa 700 milyon kredit ayırır
Bu ölkədə meşə yanğınları tüğyan edir
Merkeldən Türkiyəyə tələb: Sərbəst buraxın!
ABŞ məhkəməsi Trampdan bunu tələb etdi
İranın Qətərdəki hərbi bazası barədə: Fəlakət...
Suraxanıda qətl törədən 22 yaşlı gənc tutulub
ABŞ İŞİD-dəki agentlərini geri çağırır
    Təsisçi və Baş redaktor:
    TEYLOR FƏTİŞOĞLU

    Telefon:
    050 288 89 09

    Bakı, Mətbuat prospekti 529-cu məhəllə .
    Azərbaycan nəşriyyatı 9-cu mərtəbə.

    Email: ideologiya.az@gmail.com