İdeologiya.az Facebook-da

Zəhmət olmasa 7 saniyə gözləyin... Bağla
Yüzü yarı edən Rəşad Məcidin Özü, Sözü və… Düzü |


Son dəqiqə

son xeber > MANŞET > Yüzü yarı edən Rəşad Məcidin Özü, Sözü və… Düzü

Yüzü yarı edən Rəşad Məcidin Özü, Sözü və… Düzü
Tarix : 20 Avqust 2014 0:42

Arzularla, ümidlərlə qolboyun olub yola çıxanda, adətən, bomboz tərəddüdlər, tutqun gümanlar rahatlıq vermir adama. Şəkk-şübhə yaxandan düşmür, ətəyini buraxmır. Nə qədər özünə güvənsən də, arzularına pərvəriş verəcək, ümidlərini qanadlandıracaq KİMSƏlərə ehtiyac duyursan. Tapdınsa, rast gəldinsə, deməli, taleyin gətirib, bəxtin yavər gedib. Ancaq təkcə taleyə minnətdar, bəxtə borclu olmaqla iş bitməz. Həmin o KİMSƏlərin də haqqını danmamaq, əməyini, dəstəyini etiraf etmək gərəkdir. Belə etiraflar həm də bir vəfa borcudur. Şəxsən məndən bu “borc”u istəyən, ümumiyyətlə, belə bir “borc”un olduğunu xatırladan da yoxdur, amma mən ki çox şeyi yaxşı xatırlayıram…
* * *
Rəşad Məcidlə ilk tanışlığımız Yazıçılar Birliyində olub. Şeirlərimi oxuduqdan sonra mənə “525-ci qəzet”də işləməyi təklif etdi. Bu, jurnalist olmaq üçün doğulduğunu düşünən birinə yaradılmış ilk təmənnasız imkan idi. Və bu imkanla, 2006-cı ildən üzübəri, ölkə mətbuatının brendlərindən sayılan və artıq ikinci evimə çevrilmiş “525-ci qəzet” vasitəsilə peşəkar jurnalistikaya yolum açıldı. Tək mənə yox, onlarla gəncə yol açmış Rəşad Məcidin bununla bağlı tərif və təqdir dolu yazılara, bəlağətli təşəkkür cümlələrinə ehtiyacı yoxdur, əlbəttə. Amma haqq-sayının unudulmaması, dilə gətirilməsi, yazıya alınması, hər halda, bir yubilyar kimi ona da xoş olar. Olsun…
ÖZÜ
Mən Rəşad Məcidin ÖZÜnu SÖZÜndən əvvəl tanımışam. Bir dəfə “Naşir” jurnalı üçün ondan müsahibə alanda özümü sanki imtahana gəlmiş kimi hiss etdiyimi demişdim. Rəhbərlik etdiyi qəzetdə uzun illərdir çalışdığıma, günaşırı redaksiyada, toplantılarda qarşılaşdığımıza baxmayaraq indinin özündə də hər dəfə bu hissi keçirirəm. Bəlkə həmişə sına(q)vda olduğumu hiss etdiyimdəndi ki, götürdüyüm hər müsahibəyə, yazdığım hər esseyə, qaraladığım hər köşə yazısına hədsiz məsuliyyətlə yanaşmalı oluram. Və bundan usanmıram, bu, artıq həyat tərzimə çevrilib. Bəlkə də bu müdir zabitəsi tək mənə yox, “525″in bütün işçilərinə peşəkarlıq baxımından formada qalmağa kömək edir. O müdir kimi zabitəli, zəhmlidir, xarizması da öz yerində. Amma heç vaxt öz xarizmasından istifadə edib hansısa əməkdaşını onun iradəsinə danışıqsız tabe olmağa məcbur etməyib. Onun zabitəsi demokratik fondadır həmişə. Xoşlamadığımız insandan müsahibə götürməyə, istəmədiyimiz yazını yazmağa məcbur etməyəcək qədər demokratik. Onun bütün bu zahiri “xof” altında məharətlə gizlətdiyi ümumi qayğını, doğmalığı “525 ailəsi” həmişə hiss edir. Bu cəhət onu kollektiv müdirindən daha çox, ailənin bütün üzvlərinə bəslədiyi dəruni hissləri ustalıqla gizlədən, zahirən zəhmli, daxilən ürəyiyuxa, kövrək ailə başsısı kimi səciyyələndirir.
Rəşad Məcidi çox danışan görməmişəm. Nə işdə, nə də tez-tez rastlaşdığımız tədbirlərdə. O, ÖZÜnün və sözünün, eləcə də başqalarının zamanının dəyərini bilən adamdı. Amma könlünə düşəndə içdən gələn söhbətləri uzatmaq arzusunda olduğunu və bundan zövq aldığını da hiss etmişəm.
Rəşad Məcid tez ÖZÜndən çıxan deyil. Amma qəzetdə hansısa yarıtmaz işdən əsəbiləşibsə, gözünə görünməmək yaxşı olar. Qanıqara olanda daha çox özünə qapanır və daha çox siqaretə -Xilaskarına sarılır sanki. Bəzi rəhbərlər kimi hökmünü çığır-bağırla yeritdiyini görməmişəm, incikdirsə, nədənsə narazıdırsa, bir ağır baxış, bircə cümlə, ya da sükut… Onun sükutu haqqında illər öncə yazmışdım, yeri gəlib yenə təkrarlayıram: vay o gündən ki, Rəşad Məcid sadəcə susa. Bu susqunluğun ağır mənası var. Onun susmağı razılıqdan deyil, narazılığından xəbər verir. Üstəgəl, bu sükuta ironik bir təbəssüm də əlavə olundusa, onda heç nə…
İroniyadan söz düşmüşkən, Rəşad Məcidin ÖZÜnüqoruma vasitəsidir ironiya. Bədxahlara yenik düşməmək, zəif görünməmək üçün tez-tez istifadə etdiyi “silah”dır onun məlum-məşhur ironiyası.
Rəşad Məcid haqqında son günlərdə yazılan təbrik yazılarını bircə-bircə oxuyanda əmin oldum ki, onu tam əksəriyyətə sevdirən bir çox ümdə cəhəti var: həssaslığı, kövrəkliyi, düzlüyü, səmimiliyi, qayğıkeşliyi… Siyahını uzatmaq olar. Amma Rəşad Məcidin bir vacib keyfiyyəti də onun gənclərə öz güclərinə inam hissi aşılaması, onlara irəli getmək üçün cəsarət, ürək-dirək verməsi, amma həm də güclü qayğı göstərməsidir. Məşhur misalda deyildiyi kimi, balıq vermir, balıq tutmağı öyrədir o. Ümidi, qayğını və dəstəyi təmənnasız bəxş edir gənclərə.
Rəşad Məcid təzadlar adamıdır. Yaradıcılığında da, yaşamında da. Bəzən verdiyi cavabla “hə”mi, “yox”mu dediyi məlum olmayacaq qədər təzadlı, sirli və maraqlı. İntizarda saxlamaq qabiliyyəti də öz yerində. Dilindən adi bir təqdir cümləsi eşitmək özü də uğurdur. Uğur demişkən, mən də daxil, bu gün jurnalistikada imzasını təsdiqləyən, ədəbiyyatda az-çox sözünü deyən onlarla yazarı məhz Rəşad Məcid ÖZÜ uğurlayıb bu yolda.
SÖZÜ
Yaradıcılığı ilə bağlı təvazökardır. Müsahibələrində vurğulayır ki, nə böyük ədəbiyyata iddia eləyirəm, nə də yazdıqlarımı böyük sənət əsəri sayıram. Təvazökarlıq dozadan bir az artıq kimi görünür bu məqamda. Hamımız bilirik ki, hansısa şairi, yazıçını da bəlkə bir şeir, bəlkə bir hekayə, bəlkə bir roman möhürləyir ədəbiyyata. Zənnimcə, uğurlu publisistika, nəsr və poeziya nümunələri yaradan Rəşad Məcidin də ədəbiyyatda qalası bir SÖZÜ var. Rəşad Məcidin publisistikası sadə, birbaşa və emosionaldır. Mətləbi kəsə yolla, birbaşa çatdırır. Bəlkə də haqlıdır. Ömrün su kimi axıb getdiyi müasir çağda nədəsə sətiraltı, mətnaltı mənalar axtarmaq da boşuna vaxt itkisidir bəlkə… Adətən, bu tipli mətnləri bir elə xoşlamasam da, onun son kitabını – apaçıq və birbaşa yazılmış “Dəlicəsinə”ni bəyəndim. Kitaba seçilmiş uğurlu ad müəllifin həm yaradıcılığını, həm də həyat ritmini özündə ehtiva edir. Kitabdakı məqalələri birləşdirən ümimi cəhət var: istək və ağrı. Ad mahiyyətə uyğundur. Zatən həyat da dəlicəsinə istəklə başlayıb ağrıyla bitən nəsnələrdən ibarət deyilmi? Kitabdakı birinci yazıya da, sonuncu müsahibəyə də eyni ruh hakimdir: “Bütün uğursuzluqların arxasında sevgisizlik durur. Bütün məğlubiyyətlərin səbəbi dəlicəsinə istəyin olmamasındadı. Allah dəlicəsinə istəyənlərin yanındadı! Dəlicəsinə istəyin peyvəndi qorxudu! Peyvənddən qaçın! Dəlicəsinə sevin! Dəlicəsinə mübarizə edin! Çatacaqsınız! İnsan bir şeyi dəlicəsinə istəyirsə, mütləq arzusuna çatır”.
Rəşad Məcidin hər iki hekayəsini -”10 sentyabr” və “Cənnət dərəsi”ni oxumuşam. Hər ikisi haqqında tanınmış tənqidçilərin və peşəkar oxucuların rəyləri var. Taftalogiyaya lüzum görmürəm. Amma hər iki hekayədə mənim diqqətimi cəlb edən ən maraqlı məqam səbəb-nəticə əlaqəsidir. 11 sentyabrın nəticəsi 10 sentyabrda baş verən səbəbdədi, cəhənnəm isə cənnətə laqeydlik səbəbindən yaranıb…Hər şey bu qədər bəsit və bu qədər dərin…
İroniya, sükut, zabitə, eyni zamada dəlicəsinə bir istəklə silahlanan Rəşad Məcidin obrazını poeziyası tamamlayır. Daxilindəki gizlinləri şeirləri ələ verir. Özü deyir ki, şeir onu yazanın zəif tərəflərini nişan verir. Qismən razı deyiləm. Bəzən zəifliklərimiz, etiraflarımız bizi güclü, orijinal edir. Akutaqava yazır ki, şair hamının qarşısında ürəyini açan insandır. Rəşad Məcid şairdir. Və məhz bu onu sona qədər qapalı olmağa qoymur. Son dövrlərdə yazdığı şeirləri oxudum, 21 yaşındakı ruh və ovqat dəyişməyib o şeirlərdə. Bu poeziyada gah 21 yaşında gənc oğlanın təbiəti coşub-daşır, gah da dünyanın hər üzünü görmüş insanın ağlı sakitcə dillənir:
İçəridən əyildinsə,
Ha dik dayan, ha düz yeri…
Görək, necə keçəcəksən,
İçindəki qəliz yeri…?
Sevgi şeirlərinin hər misrasında alovuyla qarsan, yandırıb-yaxan hisslərlə, dəlicəsinə templə başlanan sevgilərin poetik ifadəsi var:
Adam kimi darıxmıram…
…Beynim qollarımda döyünür…
İlikləriməcən darıxıram…
Yaxud da:
Sonra bu əzabların üstündə
Cızdağı çıxan yanmış qırıntılarımdan
Adam düzəltmək çətin olacaq,
Çəkmə əlini…
Amma bu şeirlərin qəhrəmanının gözünü saf eşqi bağlasa da, o, rasionallıq hissini itirmir, düşündüyünüz qədər də sadəlövh deyil:
Hələ ki təzə qar kimisən,
Günəşin işıldamağına bəndsən.
Əridikcə çıxacaq üzə
Gizlətdiyin hər nə var…
Hələ ki təzə qar kimisən…
Və ya:
Sonda bildim
Hər kəsin özünə çalışdığını,
Sənin çiçəkdən çiçəyə qonub
Şanına bal daşıdığını,
Mənim öz əlimlə
öz kəndirimi hördüyümü-
sonda bildim..
Dəlicəsinə başlanan sevgilər, sevdiyinin yolunda kölə olmağı belə qəbul edəcək qədər güclü bağlılıq, sonra da puç olan ümidlərin, xəyal qırıqlıqlarının ardından qəzəb dolu misralarla qəddarcasına ayrılmalar… Bəzi şeirlərdəki ayrılığın qəddar ifadəsi hətta sarsıdıcıdır, amma həm də təbii təsir bağışlayır. Çünki vulkan püskürməsi, zəlzələ effekti ilə, dəlicəsinə bir templə başlayan sevgilər gec-tez ya “candərdi gördüyün boş işə, mənasız vərdişə çevrilir”, ya da üzdən sakit, amma daxilən dişi bağırsağı kəsən qəzəblə yekunlaşır:
Hələ bir bir az müqavimət göstərib,
Dava salıb, hələ hay-küy edirsən…
Bilmirsən ki, bu son səhnə, göstəri,
Bilmirsən ki, qurtarırsan, bitirsən…
…Xəbərin yox, inanmırsan bəlkə də,
Xəbərin yox, Allah haqqı, gedirsən….
Yeni şeirlərinin içində “Ləkə” diqqətimi xüsusilə çəkdi. Çox yaxşı yazılıb, vəssalam:
Hara söykənmişəm,
Unutmuşam…
Plaşımın arxası ağappaq toz…
Yer var bilinmir toz, tərtəmizdi sanki.
Adamlar da elədi,
Bilmirsən, söykənirsən,
Zaman keçir görürsən,
Ağappaq ləkəsi çıxıb ürəyinə…
DÜZÜ….
Söhbətlərin birində gözləri harasa məchulluğa dikildi, üzündə laübali ifadə ilə mərhum Aydın Məmmədovu xatırladı və sitatını xatırlatdı: “Düz əyrini kəsir”. Düzü, çoxunu “tanıyan” və çoxunun tanıdığı yarım əsrin tanığının dolanbac, əyri-üyrü yollar kəsişməsində yaşadığımız indiki dövrdə bunu xatırlatması məni təsirləndirdi onda… Dostluqların, sevgilərin, dəyərlərin alınıb-satıldığı müasir çağımızda bu cümləni xatırlamaq ehtiyacını hiss edən, bu hissiyyatla yaşayan belə İNSAN(lar)ın əhatəsində olmağıma sevinmişdim….
Bir ingilis atalar sözündə deyilir ki, heç yerə dönməyən adam uzağa gedər… İllərdir tanıdığım bu adam nə döndü, nə dəyişdi… Uzaqlara gedəndə də yaxınında olanları unutmadı, yadlaşmadı, qayğı və diqqət payını əsirgəmədi. Bugünlərdə dəyişməyən, dönməyən Rəşad Məcid dəyişməyən bir tarixi – doğulduğu günü və növbəti gəncləşməyini qeyd edir.
Əvvəldə də xatırlatdığım kimi, bu yazı mənim ona olan vəfa borcumdu… Hərçənd ki, bəzi borclar heç ödənilmir, amma cəhd eləmək də bir işdir…
Əsrin tən yarısında olan Rəşad Məcidin elə bu şövqlə, bu dəlicəsinə istəklə 100 yaşa çatacağına və mənim də hələ neçə-neçə belə yubiley yazıları yazacağıma və bu vəfa borcunu tam ödəyəcəyimə ümid edirəm. “Borclu borclunun sağlığını istəyər” – misalını bu mətləbə calasam, kimsəyə bir ziyanı dəyməz, düşünürəm. Mənəvi cəhətdən borclu olduğum Rəşad Məcidin bundan sonra da ən azı indiyəcən yaşadığı qədər sağlığını arzulayıram…
Sevinc MÜRVƏTQIZI

Dia.az

loading...
830 dəfə baxılıb

BƏNZƏR XƏBƏRLƏR

XƏBƏR LENTİ

İlk dəfə: Əlil çempionumuz sağlamlarla yarışdı və… – Video
Kəndimizin son günü (64-cü yazı)
Ərdoğan bizə rəsmi tələb göndərdi – Almaniya
Mosul alındı: İŞİD bu ölkədə tam məğlub oldu
Prezident İlham Əliyev sərəncam imzaladı
Baş Prokuror Zakir Qaralov Lənkəran şəhərində vətəndaşları qəbul edib
Putindən xarici kəşfiyyatla bağlı xəbərdarlıq
Azərbaycan 2500 manata velosiped satacaq
ABŞ-dan müsəlman ölkələri üçün yeni qaydalar
Bakı nefti bahalaşdı
AB-nin cavabını verəcəyik - Kreml
Müğənni: Atamı, bacımı və 2 övladımı itirdim - Video
İşıqla Mattisin görüşü başladı
SOCAR Prezidenti Gürcüstanda səfərdədir
Bu faktları gizli saxlayacağıq - ABŞ
Millət vəkili AŞPA-da ermənini belə susdurdu
Dünyanı məhvə aparan dərman qadağan edilir
Nazirlik sosial şəbəkədə yayılmış videoya münasibət bildirdi
Aslanlar avtomobil yolunu belə bağladı - VİDEO
Tramp gözəl müxbiri görüncə... - FOTO/VİDEO
Ərdoğan Almaniyanı əsir aldı: MİT-in GİZLİ ƏMƏLİYYATI
Türkiyəli millət vəkilinə sui-qəsd: 4 silahlı həbs edildi
MN-dən ordumuzun 8 itki verməsi iddialarına - Cavab
Türkiyə hücuma keçdi: düşərgələr yerlə yeksan edildi
Aralıq dənizində dəhşət – Foto
Pedro Aqramunt AXP-dən xaric edildi
Gecə səmasında parlaq UNO-lar – Heyrət doğuran video
Qətər açıqladı: Böhranın səbəbləri…
Prezident İlham Əliyev Polşanın baş naziri ilə görüşdü - Foto
Zakir Həsənov NATO toplantısında iştirak edəcək
Bakıda daha bir festival keçiriləcək
MKİ şefi: İran Yaxın Şərqin hər yerindədir
Bakıdan İrəvanı çəkinməyə vadar edən – Dəyişiklik
ABŞ-la razılaşma heç vaxt olmayacaq - Rus politoloq
Azərbaycanda bayram namazı qılındı
Müqəddəs Ramazan bayramı və Ordu günü Bakı İstintaq Təcridxanasında da təntənəli şəkildə qeyd edildi
25 İyun - Günün qoroskopu
Bu müddətdən sonra insanlar həftədə dörd gün işləyəcəklər
Bu ölkədə türklərə ev verilmir
Mən mövqeyimi bir anda itirdim - Hemilton
98 illik su anbarı belə partladıldı - Video
Azərbaycan Ermənistanda sement istehsalını iflic etdi
Ukraynadan Rusiyaya Putinlə bağlı nota
İran böyük faciədən döndü - Xüsusi əməliyyat
Boksçumuz Avropa çempionatını gümüş medalla bitirdi
Gürcü nazirdən müsəlmanlarla bağlı açıqlama
Qətərdən Türkiyəyə jest: O tələb rədd edildi
Prezident İlham Əliyev 2 ölkəyə təbrik məktubu göndərib
Luis Hemilton sıralama turunun qalibi oldu - Formula 1
Bakıda yollar bağlandı, Tarkan otelə vertolyotla getdi - Foto
Amerika xalqı artıq bundan yorulub
Ekklstoun: “Bakıya gəlməyənlərə bunu məsləhət görürəm”
Baş məşqçi:
Çin və ABŞ Koreyanın taleyi həll etdi - Anlaşma
Ramil Usubov Qubada vətəndaşları qəbul etdi
Prezident İlham Əliyev Jan Fransua Manseli qəbul etdi
Firudin Nəbiyev səfirlə görüşdü
Formula-2-də zəncirvari qəza - Video
Türkiyə Qətərə gəmi yola saldı: Misir əngəl olsa...
Manana: “Bakıya qayıdıram...” – Məşhurların bayramı
Mingəçevirdə 100-dən çox yaşayış evini su basdı
Xalq artistinin vəziyyəti ağırdır: Ölə bilər
Baş Prokurorluq Əkrəm Həsənova xəbərdarlıq etdi
24 İyun - Günün qoroskopu
Azərbaycanın 15 yaşlı gözəli danışdı - Foto
Rusiya və Hindistan ordusu bir ilkə imza atacaq
Ərdoğan dünyaya meydan oxudu: Buna imkan verməyəcəyik
Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyasında buraxılış - Foto
Qətər 35 ölkə ilə bağlı qərar verdi: Bir ay ərzində...
Bu saytlarla bağlı şikayətlərə baxıldı - MŞ
“Qarabağ”la bağlı film “Çelsi”nin stadionunda təqdim edildi
AB-nin bunun öhdəsindən gəlməyində maraqlıyıq - Lavrov
Prezident İlham Əliyev 3 sərəncam imzaladı
Prezident İlham Əliyev Azərbaycan xalqını təbrik edib
Bakıdan 29 avroya uçmaq mümkün olacaq
Bu kənddə hamı bir gecədə dəli oldu - Fotolar
Bu filmə baxanlar intihar etməyəcək - Video
ABŞ iraqlıları geri qaytarmaqdan imtina etdi
Bakı metrosu Tarkana görə iş qrafikini dəyişir
Qətərdən Liviyaya etiraz: Məsuliyyətsiz bəyanatdır
Daha bir məşhur rus ideoloq Bakıya gəldi
23 İyun - Günün qoroskopu
Bakı qapılarını açır: Formula-1 üçün hər şey hazırdır
AB-dən Rusiyaya zərbə: Sanksiyalar uzadıldı
Siqaret kötüyünü yerə atanlar cərimələnəcək
Naxçıvana yeni vergilər naziri təyin edildi
Rusiya və Türkiyə Suriyanın bu şəhərini bölüşdürür
Kəndimizin son günü (63-cü yazı)
Baş Prokurorluqdan quldurluq olayı ilə bağlı yeni məlumat
Nazirdən həkimlərlə bağlı əmr
Prezident İlham Əliyev 4 fərman, 5 sərəncam imzaladı
Azərbaycan əsgəri Türkiyədə təlim keçir
Polşa Qırmızı ordunun abidəsini sökür – Qərar
MKİ-nin yeni məxfi sənədləri yayıldı - Gizli virus
Afinadan Ankaraya etiraz: “İzn verməyəcəyik”
Tehran söz verdi – Bu sübutlar yayımlanacaq
Avstraliya yenidən bu ölkəyə girəcək
Sabahın hava proqnozu açıqlandı
Əsədi əvəz edəcək şəxs yoxdur - Makron
Ərdoğanla kral razılaşdı – Qətər böhranı
    Təsisçi və Baş redaktor:
    TEYLOR FƏTİŞOĞLU

    Telefon:
    050 288 89 09

    Bakı, Mətbuat prospekti 529-cu məhəllə .
    Azərbaycan nəşriyyatı 9-cu mərtəbə.

    Email: ideologiya.az@gmail.com